Thành Công và Thất Bại

Chúng ta tiếp tục học hỏi từ lời Chúa, đặc biệt từ Châm Ngôn về khôn ngoan. Khôn ngoan khác với kiến thức, và có giá trị hơn kiến thức. Một người có đầy kiến thức nhưng thiếu khôn ngoan thì có thể đi con đường sai lầm, hủy hoại cuộc đời họ, hay có thể đem đến sự hiềm khích, chia rẽ, lộn xộn trong vòng gia đình, bè bạn, hội thánh.

Khôn ngoan có thể định nghĩa là áp dụng của kiến thức và đạo đức một cách khéo léo, đúng đắn, hợp thời gian, hoàn cảnh để đem lại lợi ích tốt đẹp cho đời sống.

Khôn ngoan là khả năng giải quyết mọi vấn đề, mọi thực tế trong đời sống cách phù hợp, tốt đẹp hơn hết.  (Gehard von Rad - Wisdom In Israel)

Châm Ngôn dùng nhiều từ khác nhau để giải thích về sự khôn ngoan

Vì sự khôn ngoan có giá hơn châu ngọc, Và các vật mình ưa thích hơn hết chẳng sánh bằng nó đặng. 12 Ta, là sự khôn ngoan, đồng ở với sự thông minh (prudence – khôn khéo, trí phán đoán MSLHP), Và tìm được sự hiểu biết (knowledge – tri thức), và sự dẽ dặt (discretion – suy xét, thận trọng MSLHP).

Câu 8:12 nêu ra những điều gồm với sự khôn ngoan: ai có sự khôn ngoan thì phải có những điều này.  Thứ nhất sự hiểu biết hay kiến thức.  Thứ hai sự thông minh, khôn khéo, trí phán đoán (MSLHP) – tức phải hiểu rõ vấn đề thực sự là gì.  Thứ ba sự dẽ dặt, suy xét, thận trọng (MSLHP) – biết phân tích xem vấn đề gì là chính yếu, quan trọng, vấn đề gì không chính yếu, không quan trọng.

Ý chính yếu là kiến thức phải được phân tích, suy xét cách cẩn thận, thận trọng.  Sau đó cân nhắc lợi hại, xem có hợp thời điểm, hợp hoàn cảnh, hợp người trong cuộc trước khi quyết định hành động.

Một ý quan trọng trong bài giảng qua về sự khôn ngoan: Sự khôn ngoan không phải là một cánh cửa chỉ cần có chìa khóa, mở đúng cửa là từ ngu dại sang khôn ngoan.  CN và KT ví khôn ngoan và cuộc đời chúng ta như một con đường, không thể đến cuối đường trong vòng 1 ngày 1 buổi: con đường khôn ngoan. Tìm kiếm, học đòi khôn ngoan là một quá trình lâu dài. Đòi hỏi sự kiên nhẫn, tập trung. Trên con đường đời, 70 chưa gọi là khôn bởi vì đường đời có trăm ngàn sự kiện mà đến 70 có thể vẫn chưa gặp qua, không biết phải giải quyết thế nào.

Lời dạy này hàm một ý quan trọng là người đi trên đường sẽ gặp những hoàn cảnh, môi trường khác nhau nên hành động, cư xử phải tùy thuộc, thích ứng theo môi trường, hoàn cảnh.

Trong bài giảng hôm nay, tôi muốn chia sẻ với HT Chúa về 2 hoàn cảnh trong đời sống mọi người đều phải trải qua trên con đường khôn ngoan. Vượt qua 2 hoàn cảnh này chúng ta sẽ trở nên khôn ngoan hơn. Hai hoàn cảnh đó trong đời sống là thành công (thành công) & thất bại (thất bại). Không có điều gì trong đời sống có thể giúp qv hiểu rõ hơn hết về con tim, con người thật bên trong của mình, biết rõ điều gì qv trân trọng, quí giá nhất trong đời, biết rõ tính hạnh con tim mình hơn là thành công & thất bại.

Trước hết tôi muốn định nghĩa rõ 2 hoàn cảnh này. Khi nói về thành công, tôi không chỉ nói về sự gia tăng tài của, sản nghiệp, có nhiều tiền hơn, nhiều nhà hơn, nhiều đất hơn, nhiều chứng khoán hơn... Nhưng còn cả về những mơ ước thành tựu: mọi việc làm, việc học, việc đầu tư, mua bán, kinh doanh đều được trôi chảy, đều như ý mình ước muốn hay dự định. Thêm vào việc gia tăng tài của, sản nghiệp, sự thuận lợi, trôi chảy theo ý mình, thành công còn có nghĩa ở đây là sức khỏe tốt đẹp, không bệnh hoạn, khỏe mạnh, ăn ngon, ngủ ngon, chỉ uống thuốc bổ nhưng không hề uống thuốc bệnh; gia đình êm ấm, hạnh phúc, con cái hiếu thảo, học hành giỏi giang, thành đổ, có công ăn việc làm tốt đẹp; không phải lo lắng, sầu nảo, buồn khổ. Nói tóm lại từ thành công trong bài giảng này có nghĩa là mọi ý nguyện về vật chất, tinh thần, tình cảm trong cuộc sống đều hoàn toàn xảy ra như ý nguyện, mơ ước, dự tính.

Thất bại là đối nghịch với thành công. Thất bại là thua lỗ trong việc làm ăn buôn bán; mất mát, thất thoát tài sản; gặp nghịch cảnh, khó khăn, mất mát, đau buồn hết tháng này qua tháng nọ. Con cái hư hỏng làm cho chúng ta sầu khổ. Gia đình lục đục, vợ chồng không vui vẻ, hạnh phúc. Bệnh hoạn, đau ốm. Cũng có thể là sự mất mát người mình gần gủi, yêu thương. Thành công màu trắng, thất bại màu đen. Thành công là điều mọi người đều mong có, thất bại là điều mọi người đều tránh né. Thành công là điều cầu nguyện xin Chúa ban, ban thêm, ban thêm luôn; thất bại là điều cầu xin Chúa đừng bao giờ xảy ra.

Hai thái cực này của đời sống, thành công & thất bại, rèn luyện, thay đổi tính hạnh khiến khiêm nhường hay mềm mại, cảm thông khi thành công. Với số khác hai thái cực này có thể biến họ trở nên kiêu ngạo khi thành công và oán trách Chúa & người khi gặp thất bại. Nhưng với tất cả, tc & tb cho biết rõ tính hạnh thật sự của con tim của mỗi chúng ta.

Qv còn nhớ đoạn KT quen thuộc trong sách Truyền Đạo: Phàm sự gì có thì tiết; mọi việc dưới trời có kỳ định. (3:1). Trong đoạn KT này vua S. nói đến 14 thì tiết, kỳ định khác nhau, hay đúng hơn là tương phản nhau, tượng trưng cho hai thái cực trong đời sống như thành công & thất bại: Có kỳ sanh ra, và có kỳ chết; có kỳ trồng, và có kỳ nhổ vật đã trồng; 3 Có kỳ giết, và có kỳ chữa lành; có kỳ phá dỡ, và có kỳ xây cất; 4 có kỳ khóc, và có kỳ cười; có kỳ than vãn, và có kỳ nhảy múa; 5 có kỳ ném đá, và có kỳ nhóm đá lại; có kỳ ôm ấp, và có kỳ chẳng ôm ấp; 6 có kỳ tìm, và có kỳ mất; có kỳ giữ lấy, và có kỳ ném bỏ; 7 có kỳ xé rách, và có kỳ may; có kỳ nín lặng, có kỳ nói ra; 8 có kỳ yêu, có kỳ ghét; có kỳ đánh giặc, và có kỳ hòa bình.

Nếu có sự lựa chọn, hầu hết tất cả chúng ta đều chọn cho mình một bên của thời điểm, của kỳ định. Giữa sự sống và sự chết, dĩ nhiên chúng ta thích chọn sự sống. Giữa giết hại và chữa lành, chúng ta sẽ chọn chữa lành. Giữa phá dỡ và xây cất, chúng ta chọn xây cất. Ai lại không muốn chọn tiếng cười để thay cho tiếng khóc. Giữa than vãn và nhảy múa, dĩ nhiên ta thích nhảy múa, vui mừng. Giữa yêu thương và thù ghét, có ai lại không muốn được yêu thương. Và dĩ nhiên giữa chiến tranh và hòa bình, mọi người đều ao ước hòa bình.

Tất cả chúng ta đều ao ước được chọn lựa, sinh sống trong thời điểm này hơn là thời điểm khác. Tuy nhiên không ai có thể sống như chỉ có một thời điểm, một kỳ định trong cuộc sống dưới ánh mặt trời. Tất cả chúng ta đều yêu chuộng cuộc sống, hòa bình, tiếng cười, nhảy múa, tình yêu, và sự ôm ấp. Thế nhưng, mọi người rồi sẽ kinh nghiệm sự chết, chiến tranh, than khóc, than vãn, thù ghét. Đây là tất cả những điều trái lại điều mà con tim chúng ta thầm ước nguyện. Không ai dự tính cho những thời điểm này xảy ra nhưng chúng vẫn xảy ra, ngoài dự tính, ngoài ý định, ngoài khả năng kiểm soát của tôi và qv.

Sách CN 30:7-9 viết về lời cầu xin mà tất cả chúng ta nên ghi nhớ và học làm theo: Hai điều con cầu xin Ngài; Xin Ngài chớ từ chối trước khi con chết: 8 Xin cho con cách xa gian xảo và dối trá; Xin đừng cho con nghèo khổ hay giàu có, Xin cho con đủ thực phẩm cần dùng. 9 Kẻo khi dư thừa con sẽ từ khước Ngài Mà bảo CHÚA là ai? Hoặc khi nghèo khổ con đi ăn cắp Và làm nhục danh Đức Chúa Trời con. (Châm Ngôn 30:7-9 – BDM). Cả 2 thái cực: giàu có hay thành công; nghèo khó hay thất bại đều có thể làm cho người làm trái lời Chúa. Giàu thì quên Chúa; nhưng nghèo thì làm nhục danh Chúa vì trộm cắp.

Thành công & thất bại là hai thái cực gồm những thì định, thời điểm viết trong đoạn KT này. Câu hỏi là khi thành công, thành công hay khi gặp thất bại, phản ứng, thái độ, đức tin, cách cư xử của chúng ta thế nào? Có thể xem như là một cuộc thi, thử nghiệm để biết đá biết vàng, để biết rõ con người thật sự.

Làm sao để biết khả năng, kiến thức của học sinh, sinh viên? Các cuộc thi, các cuộc khảo sát. Cho đến nay chưa có trường y khoa nào, dược khoa hay nha khoa nào lại cho bác sĩ, dược sĩ, nha sĩ ra trường mà không có những kỳ thi để được bằng hành nghề cả. Vài năm họ phải thi lại. Khi đổi tiểu bang có lúc cũng phải thi lại. Mà chúng ta cũng muốn vậy. Nếu không làm thế nào để biết kiến thức, khả năng, tay nghề, kinh nghiệm của các bác sĩ, nha sĩ, dược sĩ? Không chỉ riêng các ngành y, dược hay nha nhưng tất cả các ngành nghề, công việc khác đều cần những kỳ thi, những cuộc khảo sát, thử nghiệm, dù là nghề nail, nhà hàng, nhà băng, nơi sửa xe, các cửa tiệm buôn bán. Chúng ta chấp nhận những kỳ thi, khảo sát này của con người, nhưng không chấp nhận từ ĐCT.

Thành công & thất bại là hai cuộc thi, khảo sát quan trọng cho người tin Chúa. Thái độ, cư xử, phản ứng chúng ta thế nào trước thành công & thất bại là bằng chứng rõ nhất về con người thật bên trọng, về điều gì quí báu nhất trong đời sống chúng ta.

Gióp là một người kính sợ ĐCT, người công bình. Sa-tan muốn sàn sẫy Gióp, muốn làm cho ông bỏ Chúa nên xin ĐCT thử ông. Nó nói với ĐCT: "Lẽ nào Gióp kính sợ Đức Chúa Trời vô cớ sao? 10 Có phải Chúa đã dựng hàng rào bảo vệ chung quanh ông, gia đình ông, và mọi sự thuộc về ông không? Chúa chúc phước cho mọi việc ông làm, và tài sản ông lan tràn khắp đất. 11 Nhưng xin Chúa đưa tay ra hủy diệt mọi sự thuộc về ông, chắc chắn ông sẽ nguyền rủa Chúa ra mặt!" (Gióp 1:9-11 – BDM)

Hai điều trong mấy câu KT này. Thứ nhất Sa-tan biết rằng sự thành công của Gióp đến từ ĐCT. Chính ĐCT bảo vệ và ban phước cho đời sống, gia đình, công việc của Gióp. Ngay cả ma quỉ cũng biết rõ điều này. Dù vậy nó muốn mọi người nghĩ rằng thành công, thành công, tài sản là do chính sự tài giỏi của mình, do tự mình tạo ra, chứ không từ ĐCT.

Thứ hai, Sa-tan nói lý do duy nhất mà Gióp thờ phượng, tin tưởng ĐCT là bởi vì sự thành công. Nếu mất đi sự thành công thì Gióp cũng sẽ mất niềm tin vào Chúa. Không chỉ vậy mà còn sẽ nguyền rủa Chúa ra mặt! Có thể chúng ta không dám nguyền rủa ĐCT ra mặt, nhưng trách móc, vấn hỏi ĐCT là tại sao Chúa lại để những điều này xảy đến cho tôi.

Vậy câu hỏi quan trọng trong sách Gióp là niềm tin của Gióp, của người tin Chúa dựa vào đâu? Vào ĐCT hay vào sự thành công Chúa ban? Và niềm tin đó sẽ thế nào khi mọi thành công, thành công mất đi? Khi mất đi hàng rào bảo vệ, mất đi ơn phước Chúa ban, mất đi tài sản, chúng ta có mất đức tin vào ĐCT hay không, có nguyền rủa ĐCT như lời của Sa-tan không?

Rồi khi bệnh hoạn, đau ốm, "Da đền da. Người ta sẽ giao mọi sự mình có để đổi lấy mạng sống. 5 Xin Chúa đưa tay ra hại đến chính xương thịt Gióp, chắc chắn ông sẽ nguyền rủa Chúa ra mặt!" (2:4-5 – BDM) chúng ta có còn tin vào Chúa hay sẽ trách móc, nguyền rủa ĐCT?

Qv đọc với tôi hai câu KT này trong CN 3: 9-12: Hãy lấy tài vật và huê lợi đầu mùa của con, Mà tôn vinh Đức Giê-hô-va; 10 Vậy, các vựa lẫm con sẽ đầy dư dật, Và những thùng của con sẽ tràn rượu mới. 11 Hỡi con, chớ khinh điều sửa phạt của Đức Giê-hô-va, Chớ hiềm lòng khi Ngài quở trách; 12 Vì Đức Giê-hô-va yêu thương ai thì trách phạt nấy. Như một người cha đối cùng con trai yêu dấu mình. Câu 9-10 và 11-12 khi mới đọc qua dường như không có gì liên hệ đến nhau cả. 9-10 dạy nếu chúng ta dâng hiến trung tín, Chúa sẽ ban phước cho chúng ta thành công.

Điều này có liên quan gì đến câu 11-12? Câu 11-12 cũng cùng một ý với Hê-bơ-rơ 12:5-8: lại đã quên lời khuyên anh em như khuyên con, rằng: Hỡi con, chớ dể ngươi sự sửa phạt của Chúa, Và khi Chúa trách, chớ ngã lòng; 6 Vì Chúa sửa phạt kẻ Ngài yêu, Hễ ai mà Ngài nhận làm con, thì cho roi cho vọt. 7 Ví bằng anh em chịu sửa phạt, ấy là Đức Chúa Trời đãi anh em như con, vì có người nào là con mà cha không sửa phạt? 8 nhưng nếu anh em được khỏi sự sửa phạt mà ai nấy cũng phải chịu, thì anh em là con ngoại tình, chớ không phải con thật.

Quan hệ giữa 9-10 và 11-12 là giữa thành công, phước hạnh và thất bại, sửa phạt. Cũng như trong các thời điểm, kỳ định viết trong TĐ, chúng ta chọn bên kia của một kỳ định thì trong 4 câu KT này của sách CN, chúng ta cũng sẽ chọn câu 9-10 thay vì 11-12. Mọi người đều ước ao, mong mỏi được chọn được vựa lẫm sẽ đầy, dư dật, thùng sẽ tràn rượu mới, chọn thành công. Không ai chọn hay muốn chịu sửa phạt, trách phạt, hay thất bại. Nhưng CN 3:11-12 và Hê 12:5-8 dạy rằng ĐCT sửa phạt những người Chúa yêu thương như cha thương con cái mình.

Người chịu sửa phạt là người chịu đau đớn, buồn phiền. Như khi cha mẹ kỷ luật, sửa phạt con cái. Qv có thấy con nào vui vẻ cám ơn cha mẹ đã lấy smartphone để khỏi bấm games, khỏi text bè bạn, khỏi twitter hay instagram hay snapchat, facebook. Dù biết con đau đớn, buồn phiền nhưng vì tình yêu thương, vì lợi ích của con mà phải lấy đi điều con nghĩ tốt nhưng thật sự tai hại cho con.

Không có gì nguy hiểm hơn cho đời sống tâm linh, cho đức tin trong Chúa, cho tính hạnh con tim hơn là khi thành công, thành công. Cũng không có gì nguy hiểm hơn cho đời sống tâm linh, cho đức tin trong Chúa, cho tính hạnh con tim hơn là khi chịu thất bại, mất mát. Tại sao? Bởi vì đây là cách để Chúa biết rõ tấm lòng, con tim thật sự, thật sự của chúng ta; biết rõ tính hạnh thật sự, thật sự con tim chúng ta.

Thật ra không phải để Chúa biết vì ĐCT biết mọi điều trong lòng mọi người. Nhưng để chúng ta và người khác biết. Bởi vì khi thành công, thành công qv mới biết mình thật kiêu ngạo hay khiêm nhường, trọng tiền hay trọng Chúa, nhân từ hay hung dữ. Hay khi thất bại, mất mát qv mới biết của cải thật của qv ở đâu: trong gia đình hay trong của, trong Chúa hay trong tiền, oán trách Chúa hay vẫn tin vào Chúa. Tính hạnh thật sự của con tim chỉ có thể thấy được, biết được khi một người thành công hay thất bại.

Làm sao biết vua Sau-lơ là người hay ghen tị nếu không có bài hát của những cô gái trong xứ: Sau-lơ giết hằng trăm, Đa-vít giết hằng vạn, khi thấy người ta khen tặng Đa-vít quá mức sau khi giết được tên khổng lồ Gô-li-át? Làm sao để biết rõ mức độ của lòng ghen tị đó? Ghen tị đến nỗi theo tìm giết Đa-vít trong biết bao nhiêu năm trời. Làm sao biết đức tin của Đa-vít vào Chúa thế nào nếu ông không trải qua bao nhiêu năm tháng phải bị vua Sau-lơ tìm giết dù là người vô tội?

Trong những tháng ngày chạy trốn nơi hang động, nơi sa mạc, Đa-vít có thể như vợ Gióp, rủa sả ĐCT rồi chết đi. Trái lại, đức tin của Đa-vít vào Chúa càng mạnh mẽ, vững bền hơn. Làm sao để biết thái độ, suy nghĩ của Đa-vít với vua Sau-lơ thế nào nếu ông không bị vua rượt đuổi vào hang động và khi có cơ hội để giết vua thì lại không làm?

Thế nhưng khi đã thành công, Đa-vít lại vấp ngã, phạm tội. Chính trên đỉnh cao của thành công, danh vọng, Đa-vít sa ngã. Qua năm mới, khi các vua thường ra tranh chiến, Đa-vít sai Giô-áp cùng các tôi tớ mình và cả đạo binh Y-sơ-ra-ên đánh giặc... Nhưng vua Đa-vít ở lại Giê-ru-sa-lem. Một buổi chiều kia, Đa-vít chỗi dậy khỏi giường mình, đi dạo chơi trên nóc đền vua, bèn thấy một người nữ đương tắm (2 Sam 11:1-2).

Làm sao biết tình yêu của Gia-cốp cho Leah thế nào nếu ông không làm thêm 7 năm để được lấy nàng mà xem 7 năm đó như vài ngày? Làm sao để ĐCT tôi luyện Mô-se hay Giô-sép cho công việc rất khó và lớn của Ngài. Mô-se phải trả qua 40 năm trong đồng vắng chăn chiên. Giô-sép trải qua bao nhiêu tháng ngày làm nô lệ, bị vu oan, bị giam cầm, bị người bỏ quên? Làm sao biết rõ lời hứa của Phi-e-rơ ai bỏ thầy nhưng tôi không bao giờ bỏ thầy, tôi sẵn sàng chịu chết vì thầy nếu ĐCJC không bị bắt và bị xử bởi thầy cả thượng phẩm?

Làm sao biết rõ được tính hạnh con tim và đức tin của người tin Chúa? Khi qua thành công hay qua thất bại. Lúc đó sẽ lộ rõ ra khiêm nhường hay kiêu ngạo, tự phụ vào khả năng mình hay nương cậy vào sức Chúa, hống hách với người hay nhân từ với người, trách móc Chúa hay bám chặt lấy Chúa, tin dù không hiểu hay không tin vì không hiểu. KT dạy: Nhiều người tuyên bố rằng mình trung thành, Nhưng ai tìm được một người trung tín [đáng tin]? (CN 20:6). Thật đúng như vậy. Không phải bởi lời nói một người chứng minh lòng trung thành, nhưng qua hành động đã và đang thực hiện.

CN 10:16 cũng dạy: Lao khổ của người công bình hướng về sự sống; Còn hoa lợi kẻ hung ác chiều về tội lỗi. Công lao của người công chính dẫn đến sự sống; Lợi lộc của kẻ gian ác dẫn đến tội lỗi. (BDM) Công lao khó nhọc của người ngay lành dẫn đến sự sống; Hoa lợi của kẻ gian ác là phương tiện để nó phạm tội thêm. (BD2011). Một người phải làm việc khó nhọc nhưng vẫn giữ được lòng ngay lành và kết quả là sự sống. Một người thành công trong việc làm ăn buông bán, tài lợi thêm nhiều nhưng lại dẫn đến tội lỗi. Qv có biết ai khi nghèo khó rất hiền lành, chịu khó chịu khổ, hòa đồng với mọi người nhưng đến khi thành công, phát tài, giàu có lại trở nên hống hách, xem thường người nghèo hơn mình, tự phụ về tài năng, kết quả tạo ra?

Câu KT này cũng dạy rằng một người nhân từ, rộng lượng, yêu kính Chúa thì thành công càng khiến cho họ biết ơn ĐCT, càng rộng rãi cho công việc Chúa, càng nhân từ hơn với mọi người vì biết bởi sự nhân từ của Chúa mà họ có được tài sản, thành công. Nhưng một người ích kỷ, kiêu ngạo, tự phụ, hung ác thì thành công càng khiến họ trở nên kiêu ngạo, tự phụ hơn vì nghĩ do chính tài giỏi mà thành công, càng xem thường người khác vì nghĩ rằng hoặc họ lười biếng, hay ngu dại.

Cũng vậy thất bại hoặc làm cho một người càng tin cậy Chúa hơn trong lúc khó khăn, mất mát, càng hiểu được điều gì mình thật sự quí báu nhất trong đời, tự xét mình xem có điều gì Chúa muốn dạy bảo, sửa phạt. Còn với kẻ khác thì cũng như vợ Gióp, hãy rủa sả ĐCT rồi chết. Hay đổ lỗi cho người khác “vì họ mà tôi khổ”, hay đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho hội thánh.

Sự thay đổi lòng dạ, tâm linh, suy nghĩ khi thành công & thất bại có thể không xảy ra một ngày, một buổi. Nhưng dần dà, từ từ. Đây là điều đáng sợ, vì rất khó nhận biết. Cũng như câu chuyện về con ếch bỏ vào nồi nước. Nước được đun sôi, nhưng với lửa nhỏ. Ếch quen với nhiệt độ nên đến lúc nước sôi thì đã quá muộn rồi. Khi mới mở tiệm, tôi cần làm Chúa nhật để có khách, sau đó rồi sẽ đóng cửa để đi thờ phượng Chúa. Đến khi thấy ngày Chúa nhật làm ăn cũng được thì lại mở luôn và giải thích: nhưng tôi sẽ dâng rộng rãi hơn cho công việc Chúa nếu thêm lợi tức ngày Chúa nhật.

Một điều đáng sợ hơn hết là khi ĐCT để mặc chúng ta làm theo ý mình. PL viết: Cho nên Đức Chúa Trời đã phó họ [bỏ mặc – BDM; phó mặc – BD2011] sa vào sự ô uế theo lòng ham muốn mình, đến nỗi tự làm nhục thân thể mình nữa, 25 vì họ đã đổi lẽ thật Đức Chúa Trời lấy sự dối trá, kính thờ và hầu việc loài chịu dựng nên thế cho Đấng dựng nên, là Đấng đáng khen ngợi đời đời! (Rô-ma 1:24-25) 3 lần trong đoạn Rô-ma 1, PL viết về sự phó mặc, để mặc cho con người làm theo, sống theo ý riêng của họ: 24-25, 26: Ấy vì cớ đó mà Đức Chúa Trời đã phó họ cho sự tình dục xấu hổ; 28: Tại họ không lo nhìn biết Đức Chúa Trời, nên Đức Chúa Trời đã phó họ theo lòng hư xấu, đặng phạm những sự chẳng xứng đáng.

Với một số Chúa nói với họ: các ngươi muốn giàu có, thành công, Ta sẽ cho thêm nhiều, rồi các người sẽ tự hủy diệt mình với sự giàu có, thành công đó. Với số khác Chúa nói: Ta muốn dùng khó khăn, mất mát để rèn luyện, để thay đổi tính hạnh con tim ngày càng tốt hơn, nhưng các ngươi lại trở nên chua chát, cay đắng, từ chối Ta; chính những cay đắng, oán trách sẽ tàn phá, hủy diệt cuộc đời các người và những người thân yêu của các ngươi. Khi ĐCT phó mặc, để chúng ta sống, nghĩ, làm theo ý muốn của mình, thì Sa-tan sẽ dùng cơ hội đó mà hủy diệt. Khi cha mẹ nói với con cái: bây làm gì kệ bây, muốn sống sao thì sống là lúc hết sức nguy hiểm cho con cái.

Thịnh vương & thất bại chỉ ra 2 điều về con người thật của qv và tôi. Thứ nhất là xu hướng và khả năng biến điều tốt sang điều xấu: Làm việc siêng năng, chăm chỉ là điều đúng, tốt nhưng đến nỗi quên cả gia đình, quan hệ với Chúa, với hội thánh là điều nguy hiểm, tai hại. Ranh giới giữa nổ lực, cố gắng với tham lam không còn rõ ràng. Phát triển công ăn việc làm là điều nên làm nhưng nếu vì những lo lắng, gánh nặng của việc mới, cơ sở mới mà trở nên mau nóng giận, bóp chẹt, cay cú thì có ích lợi gì.

Điều thứ hai tv & tt chỉ rõ là điều gì là chúa tể, là thần tượng, là điều quan trọng nhất trong cuộc đời chúng ta. Điều gì chúng ta thật sự tôn sùng, thờ lạy. Phải ĐCT hay thành công, sắc đẹp, địa vị, chức sắc? Phải gia đình hay công việc, bè bạn, những cuộc vui chơi?

Một người làm việc cho một công ty lớn nhiều chi nhánh trên thế giới nên thường đi công tác nước ngoài. Đi máy bay hạng business, ở khách sạn hết sức sang trọng, ăn uống tại nhà hàng đắt tiền. Khi các con còn nhỏ, chồng có lý do là phải đi công tác để được tăng lương, lên chức cho đời sống vợ con; người vợ là người nuôi nấng, dạy dỗ các con. Rồi 15-20 năm sau khi các con lớn lên, ra khỏi nhà tự lập, chỉ còn 2 vợ chồng thì chồng vẫn có lý lẽ này lý do nọ để tiếp tục đi gần nữa thời gian mỗi năm, hay gần 180 ngày mỗi năm. Đây là người biết Chúa. Điều gì quan trọng hơn, quan trọng nhất trong đời sống người đó? Không phải ĐCT, cũng không phải gia đình vợ con, mà là sự tự do cá nhân, tiện nghi khi đi, cảm giác quan trọng khi đến một nước khác.

Tôi lấy một ví dụ mà rất nhiều người đã trải qua. Qv yêu thương một người nhưng rồi lại bị bỏ. Đau khổ lắm, ăn ngủ không được, không tha thiết đến việc nào khác cả. Một tuần, thậm chí vài ba tháng là thường. Nhưng rồi qv nương cậy vào Chúa, vào gia đình, bè bạn để hồi phục. Không chỉ vậy mà còn tự xét lấy mình xem mình có lỗi gì trong việc này không. Làm thế nào để mình có thể tốt hơn khi date người khác.

Nhưng nếu qv không thể vượt qua được. Qv cay đắng, thù ghét người mình từng thương mến. Hận Chúa, hận đời. Chua chát, nghi ngờ về tình yêu. Luôn nghĩ về lỗi người khác. Người thương đó, quan hệ đã trở nên chúa, thần tượng, trở nên điều quan trọng nhất trong đời qv. Trên cả ĐCT, trên cả gia đình, trên cả mọi điều khác trong đời sống.

PL viết cho HT thành Phi-líp khi bị giam tại thành La-mã: vì tôi đã tập hễ gặp cảnh ngộ nào, cũng thỏa lòng ở vậy. 12 Tôi biết chịu nghèo hèn, cũng biết được dư dật. Trong mọi sự và mọi nơi, tôi đã tập cả, dầu no hay đói, dầu dư hay thiếu cũng được. 13 Tôi làm được mọi sự nhờ Đấng ban thêm sức cho tôi. (Phi-líp 4:11-13) Chú ý một từ PL dùng tập. Tính hạnh con tim không đến cách tự nhiên trong thuận cảnh hay nghịch cảnh, khi nghèo hèn hay khi dư dật, dư hay thiếu, nhưng phải tập. Khi thành công, thành công chúng ta tập khiêm nhường, nhân từ, rộng rãi, phục vụ Chúa nhiều hơn. Khi gặp khó khăn, mất mát, thất bại chúng ta tập tin cậy vào Chúa, tập có sự bình an trong Chúa, tập kiên nhẫn, chịu đựng mà không oán trách Chúa, đổ lỗi người.