Phải Chi… Đừng Nói Lời Này - Lựa Lời Mà Nói

Không một đề tài nào về sự khôn ngoan cần thiết, quan trọng, thực tế hơn lời nói.

Lời nói là phương tiện giao tiếp chính yếu và quan trọng nhất giữa người và người. Qua lời nói chúng ta diễn đạt ý muốn, suy nghĩ, dự tính, ước mơ; trao đổi tin tức, dữ kiện; giải thích, cắt nghĩa cho người ta hiểu mình; diễn đạt tình cảm, bày tỏ yêu thương. Ngay cả người câm cũng bày tỏ ý nghĩ của họ qua ngôn ngữ bằng dấu (sign language). Lời nói là thể hiện suy nghĩ, hiểu biết bên trong lòng, là sự bày tỏ của thái độ, tính hạnh của một người.

Từ khi còn trong lòng mẹ, trẻ thơ cũng đã nghe tiếng nói của mẹ, của cha. Cha mẹ cũng thường hay nói với con mình từ khi còn trong lòng mẹ. Qv nghĩ người mẹ nói gì với con? Nói với giọng điệu ra sao? Chắc chắn mẹ nói những lời yêu thương, trìu mến với giọng điệu nhỏ nhẹ, mềm mại, nhân từ.

Trong tất cả những lời dạy về cách sống, cách suy nghĩ, cách cư xử, hành động thì sách CN dạy nhiều hơn hết về lời nói. Tôi đếm chỉ từ đoạn 13-15 tổng cộng có ít nhất là 17 câu dạy về lời nói. 101 câu dạy về lời nói trong CN. Trong bài giảng này tôi dùng rất nhiều KT nên đề nghị qv nên ghi lại những địa chỉ để có thể đọc lại và suy gẫm lời Chúa dạy về lời nói.

Tại sao tác giả CN lại dạy nhiều về lời nói đến như vậy? Bởi vì lời nói có thể làm cho một người tuyệt vọng được hồi sinh; lời nói cũng có thể giết chết một người, dù đang tràn đầy hy vọng. Đây là ý nghĩa của CN 18:20-21: Bụng người sẽ được no nê bông trái của miệng mình; huê lợi môi miệng mình sẽ làm cho người no đủ. Sống chết ở nơi quyền của lưỡi; kẻ ái mộ nó sẽ ăn bông trái của nó.

Nói về trái Thánh Linh mà không nói về lời nói thì thật là một thiếu sót hết sức to lớn. Tại sao? Rất đơn giản: không một người tín đồ nào nói mình có trái TL: lòng yêu thương, sự vui mừng, bình an, nhịn nhục, nhân từ, hiền lành, trung tín, mềm mại, tiết độ mà khi mở miệng ra toàn lời độc ác, cay đắng, cộc cằng, luông tuồng, nhảm nhí, tục tỉu. Trái TL thể hiện qua hành động, thái độ, và hơn hết qua lời nói.

KT dạy rất rõ qua lời của ĐCJC trong Ma-thi-ơ 12:34-37 rằng đến ngày phán xét mọi người, mỗi người chúng ta sẽ bị xét xử bởi chính lời nói của mình. Nếu chúng ta thật sự tin và hiểu vào lời Chúa dạy trong đoạn KT này, lời nói chúng ta mỗi ngày, mỗi giờ chắc chắn sẽ thay đổi. Qv đọc với tôi đoạn KT này: 33 “Cây lành sinh trái lành, cây độc sinh trái độc, vì xem trái thì biết cây.34 Hỡi dòng dõi của rắn độc, làm sao các ngươi có thể nói ra điều tốt trong khi lòng các ngươi xấu? Vì do sự đầy dẫy trong lòng mà miệng mới nói ra. 35 Người tốt do tích lũy điều tốt trong lòng mà biểu lộ điều tốt. Người xấu do tích lũy điều xấu trong lòng mà biểu lộ điều xấu.36 Ta nói với các ngươi, đến ngày phán xét, người ta sẽ trả lời về mọi lời nói cẩu thả [không cẩn thận, luông tuồng] của mình. 37 Vì bởi lời nói của ngươi mà ngươi sẽ được xem là công chính, và cũng bởi lời nói của ngươi mà ngươi sẽ bị kết tội.” (BD2011)

Tôi muốn chia sẻ với qv về 3 khía cạnh của lời nói: 1) Quyền năng (sức mạnh) của lời nói; 2) Phẩm tính (tính hạnh) của lời nói; 3) Sự hồi phục của lời nói.

QUYỀN NĂNG (SỨC MẠNH) CỦA LỜI NÓI

Theo STK 1, ĐCT dùng chính lời Ngài để sáng tạo ra vũ trụ, và muôn loài sinh động vật. Theo Giăng 1, ĐCJC được gọi là Ngôi Lời. Không có lời làm sao chúng ta có thể nghe Tin Lành, hiểu KT, kết bạn, lập gia đình, làm ăn, giao tiếp? Lời nói có một quyền năng, sức mạnh làm một người ta sống lại, hay giết chết người. Lời nói thiếu suy nghĩ như lưỡi gươm đâm thủng, Nhưng lưỡi người khôn ngoan chữa lành. (CN 12:18). Có khi chỉ cần một lời nói mà đem đến tai hại không thể hồi phục được: phá hủy một tình bạn, chia rẽ một gia đình, một hội thánh, tổn thương danh dự một người, phá hũy cả một đời người.

Chính bởi một lời cám dỗ của ma quỉ mà A-đam & E-va phải sa ngã, phạm tội cùng ĐCT. KT cho biết rắn là loài quỷ quyệt hơn mọi loài. Sự quỷ quyệt đó bày tỏ qua lời cám dỗ của nó: “Có thật Đức Chúa Trời đã dặn các người không được ăn trái các cây trong vườn sao?... “Các người chắc chắn không chết đâu! 5Vì Đức Chúa Trời biết rằng khi nào các người ăn trái cây đó thì mắt mở ra, và các người sẽ giống Đức Chúa Trời biết điều thiện và điều ác.”(STK 3:1, 5)

Qv có biết người nào bị lời ngon ngọt, quỷ quyệt đi sai đường lạc lối, hay vì những lời vu khống, buộc tội dối trá mà bị phá hủy danh dự hay không? Khi danh dự không còn, làm sao có thể có quan hệ với người chung quanh? Một lời làm chứng dối có thể khiến một người bị tù tội, tàn hủy cả tuổi xuân, phá hoại cả gia đình. Ai bảo lời nói không giết người, giết linh hồn, giết tuổi xuân, giết cả bao nhiêu quan hệ?

KT dạy rất rõ về những điều ĐCT gớm ghét trong CN6:16-19: 16 Có sáu điều Đức Giê-hô-va ghét, Và bảy điều Ngài lấy làm gớm ghiếc: 17 Con mắt kiêu ngạo, lưỡi dối trá, Tay làm đổ huyết vô tội 18 Lòng toan những mưu ác, Chân vội vàng chạy đến sự dữ, 19 Kẻ làm chứng gian và nói điều dối, Cùng kẻ gieo sự tranh cạnh trong vòng anh em.  Trong 7 điều Chúa ghét, 3 điều thuộc về lời nói!

Khi lời đã thốt ra, nó không còn thuộc về qv nữa, nhưng thuộc về những người đã nghe. Qv cũng không thể lấy nó lại. Thiệt hại của một lời nói độc ác, dối trá, chia rẽ cũng như thiệt hại của một lưỡi gươm. Khi gươm đâm vào rồi, dù có rút ra, thì cũng đã gây thương tích trầm trọng. Và nếu vết đâm được lành thì cái thẹo của vết đâm vẫn còn đó.

Gươm còn thu lại được, nhưng lời nói không thể thu lại, bỏ vào chai, đóng nắp. Nguy hiểm hơn nữa lời nói còn được truyền đi, xầm xì từ người này sang đến người khác. Gươm chuyền tay cũng vẫn là gươm. Nhưng lời chuyền tai không còn là lời đầu tiên nữa. Một câu chuyện nhỏ, đơn giản khi chuyền từ người này đến người nọ sẽ trở nên chuyện lớn như con kiến nhỏ xíu rồi hóa thành con voi to lớn!

Khi tôi nói về lời nói gây thương tích hay làm cho hồi phục, tôi không chỉ nói về lời, nhưng còn về thái độ, giọng điệu, cung cách khi nói ra những lời đó. Sau khi ĐCJC sống lại, Ngài hiện ra đầu tiên cùng Ma-ri Mác-đơ-len. Trước khi cho Ma-ri biết Ngài đã sống lại, Chúa hỏi: Tại sao con khóc? Qv nghĩ Chúa hỏi bà với giọng điệu thế nào?

Khác với gươm đâm, vết thương thấy được và người đâm biết mình đã gây thương tích, nhưng vết thương gây ra bởi lời nói nhiều khi không thấy được, không biết mình đã gây thiệt hại. Nhiều khi một người vì lời nói gây thương tích, chia rẽ nhưng không hề hay biết. Lắm lúc họ lại nghĩ những lời nói đó “giúp” cho người!

Lời nói có thể gây thương tích, nhưng còn hơn thế nữa. Lời có thể giết người. Sống chết ở nơi quyền của lưỡi (CN 18:21). Gươm, súng lấy đi đời sống về thể xác. Lời nói cũng có thể giết chết một người. Trong KT, từ sự sống, đời sống hàm ý 3 phương diện, 3 lãnh vực sau đây: thể xác, nội tâm & tâm linh, cộng đồng. Lời nói không chỉ giết người nhưng còn giết chết cả đời sống nội tâm và tâm linh, và giết chết đời sống với người chung quanh, với cộng đồng.

Thử hỏi xem bao nhiêu người tránh né hội thánh, tránh né tín đồ, tránh né KT chỉ vì nghe lời ăn tiếng nói của một tín đồ không khác gì người không biết Chúa. Hay khi vào hội thánh, nếu bị xem thường hay khinh dễ, nếu bị chê bai, hay chỉ trích, thì ai muốn tin Chúa? Phải chăng nếu qv vì lời nói mà làm cho một người, dù chỉ một người, từ bỏ hay chống đối đạo Chúa thì chính qv cũng đã giết linh hồn của người đó hay sao?

Nếu lời nói có thể làm hại, thậm chí giết người thì lời nói cũng động viên, an ủi, nâng đở, khích lệ, hướng dẫn, dạy dỗ, khen tặng, có thể hồi phục người chết về nội tâm, về tâm linh, hồi phục lại quan hệ với những người chung quanh mình. Đây chính là sức mạnh của lời nói mà người tin Chúa cần phát huy, cần tập tành, cần bày tỏ đối với mọi người quanh mình, dù là con cái, chồng vợ, anh chị em, trong gia đình, người làm chung, hàng xóm, hay anh chị em trong hội thánh.

Qv có thể nói: khó quá, nguy hiểm quá vì tôi sợ nói ra rồi gây tai hại nên thôi im lặng là vàng! Nhưng ai có thể sống hoài trong im lặng được? Không ai cả. Tại sao? Bởi vì mọi người đều cần nói để bày tỏ suy nghĩ, tình cảm, nhận xét, kiến thức của mình cho người. Bởi vì mọi người đều muốn nghe, cần nghe lời động viên, khích lệ, an ủi, lời dạy dỗ, sửa trách. Khi bị bỏ tù, hình phạt nặng nề nhất là chung thân cách ly. Tức tách rời tù nhân với thế giới bên ngoài.

Gia-cơ 3:1-12 cho chúng ta biết về 3 sức mạnh, mãnh lực của lời nói qua 6 hình ảnh: 1) hàm thiếc khiển ngựa, bánh lái của tàu -> điều khiển; 2) ngọn lửa, vật dữ đầy chất độc -> tàn phá; 3) nguồi suối nước, cây sinh trái -> nuôi dưỡng

Mọi người đều vấp phạm trong lời nói. Vì vậy nên cảm thông, tha thứ thay vì lên án, buộc tội

2 Vì tất cả chúng ta đều vấp phạm nhiều cách. Ai không vấp phạm trong lời nói mới là người toàn hảo, có khả năng kiềm chế cả thân thể. (Gia-cơ 3:2 – BDM)

7 Tất cả các loài thú vật, chim chóc, loài bò sát, và sinh vật dưới biển đều đang bị và đã bị loài người chế ngự, 8 nhưng không có người nào chế ngự được cái lưỡi, là một vật dữ phóng túng đầy chất độc giết người. Gia-cơ 3:7-8 – BDM

Lời nói ảnh hưởng, điều khiển: 3Nếu chúng ta tra hàm thiếc vào miệng ngựa để bắt chúng vâng lời thì chúng ta điều khiển được toàn thân chúng. 4Hãy nhìn những chiếc tàu: Dù chúng thật lớn và bị trôi giạt bởi gió mạnh, nhưng chỉ một bánh lái rất nhỏ cũng đủ điều khiển chúng theo ý người cầm lái.

Lời nói tàn phá. Lưỡi nhỏ nhưng đốt cháy bao nhiêu tình bạn, gia đình, hội thánh

Không phải lưỡi là bộ phận đem lại giao tế xã hội, nói lời hùng biện, lời tử tế, lời nhân từ, lời thờ phượng hay sao? Không phải lưỡi là bộ phận phát lên lời nguyền rủa, lời phỉ báng, lời mai mĩa, lời nói xấu, lời gian dối hay sao? Spiros Zodhiates, The Behavior of Belief

Miệng thế nhọn hơn chông mác nhọn. Lòng người quanh tựa nước non quanh. (Nguyễn Trãi)

Lời nói thiếu suy nghĩ như lưỡi gươm đâm thủng, nhưng lưỡi người khôn ngoan chữa lành. Châm Ngôn 12:18

Kẻ gian tà gieo điều tranh cạnh; và kẻ thèo lẻo phân rẽ những bạn thiết cốt. Châm Ngôn 16:28

5 Cũng thế, cái lưỡi là một chi thể nhỏ nhưng khoe khoang những việc lớn. Hãy xem một mồi lửa nhỏ đốt cháy cả khu rừng lớn biết bao. 6 Cái lưỡi là một ngọn lửa, một thế giới gian ác giữa các chi thể của thân thể ta. Nó làm băng hoại cả con người, đốt cháy cả cuộc đời và chính mình nó bị hỏa ngục đốt cháy. Gia-cơ 3:5-6 – BDM

9Chúng ta dùng lưỡi để chúc tụng Chúa, Cha chúng ta, và cũng dùng nó để nguyền rủa loài người, là loài được tạo dựng theo hình ảnh Đức Chúa Trời.

Khi nào người ta tránh né, làm thinh, im lặng khi có sự hiện diện của một người nào đó? Khi không thích, khi ghét, khi giận, khi khinh. Qv có bao giờ vào một buổi tiệc, hay ngồi một bàn tiệc mà không ai muốn nói chuyện với mình. Qv có nghĩ chắc họ dè giữ, không muốn nói cho mình buồn lòng? Hay nghĩ, tại sao họ lại làm thinh với mình? Chắc không thích mình rồi.

Tất cả chúng ta đều cần sự giúp đở để gìn giữ môi miệng, dùng lời nói để nuôi dưỡng thay vì tàn phá; giúp cho người nghe:

Chớ có một lời độc ác nào ra từ miệng anh em, nhưng khi đáng nói, hãy nói những lời tốt đẹp, có tính xây dựng để đem ơn phước đến cho người nghe. (Ê-phê-sô 4:29)

Nhờ kết quả của miệng, một người được no bụng; sản phẩm của môi giúp người no đủ. 21 Sống chết ở trong tay của lưỡi; kẻ nào yêu mến nó sẽ ăn bông trái của nó. Châm Ngôn 18:20-21 – BDM

Lời nói ân hậu giống như tàng ong, ngon ngọt cho tâm hồn và khỏe mạnh cho xương cốt. (CN 16:24)

Hết sức khó có thể dùng lời để xây dựng, bồi dưỡng, nên cần đến sự vùa giúp của ĐTL

Hỡi Đức Giê-hô-va, xin hãy giữ miệng tôi, và canh cửa môi tôi. Xin chớ để lòng tôi hướng về điều gì xấu xa, đặng làm việc ác với kẻ làm ác (Thi Thiên 141:3-4)

Hỡi Đức Giê-hô-va là hòn đá tôi, và là Đấng cứu chuộc tôi, Nguyện lời nói của miệng tôi, Sự suy gẫm của lòng tôi được đẹp ý Ngài! - Thi Thiên 19:14

Hãy lấy sự khôn ngoan ăn ở với những người ngoại, và lợi dụng thì giờ. 6 Lời nói anh em phải có ân hậu theo luôn, và nêm thêm muối, hầu cho anh em biết nên đối đáp mỗi người là thể nào. (Cô-lô-se 4:5-6)

33 “Cây lành sinh trái lành, cây độc sinh trái độc, vì xem trái thì biết cây.34 Hỡi dòng dõi của rắn độc, làm sao các ngươi có thể nói ra điều tốt trong khi lòng các ngươi xấu? Vì do sự đầy dẫy trong lòng mà miệng mới nói ra. 35 Người tốt do tích lũy điều tốt trong lòng mà biểu lộ điều tốt. Người xấu do tích lũy điều xấu trong lòng mà biểu lộ điều xấu.36 Ta nói với các ngươi, đến ngày phán xét, người ta sẽ trả lời về mọi lời nói cẩu thả [không cẩn thận, luông tuồng] của mình. 37 Vì bởi lời nói của ngươi mà ngươi sẽ được xem là công chính, và cũng bởi lời nói của ngươi mà ngươi sẽ bị kết tội.” (BD2011)

PHẨM TÍNH CỦA LỜI NÓI

KT dạy về sức mạnh của lời nói. KT cũng dạy về phẩm tính cần có của người có trái TL. 5 phẩm tính: 1) Lời chân thật, trung thực, đúng sự thật; 2) lời tử tế, nhân hậu; 3) lời khôn ngoan, đúng nơi, đúng lúc; 4) lời thẳng thắng, can đảm; 5) mực thước, dẽ dặt. Tôi chắc qv đang nghĩ phải chi ông mục sư thực hành phẩm tính thứ 5 ít lời, dù là lời giảng thì càng mau ăn thông công!

1) KT dạy cần phải nói lời chân thật, trung thực, không dối trá, lừa lọc. Tại sao lời nói phải chân thật? Bởi vì lời nói dối gieo sự ngờ vực, gây chia rẽ. Nhân chứng lương thiện khai sự thật, còn nhân chứng bất lương bịa đặt điều dối trá. Lời nói xấu đâm buốt như gươm, nhưng lời khôn khiến vết thương lành (CN 12:17-18 - BDM)

Thử hỏi một gia đình mà chồng vợ dối nhau, con cái dối cha mẹ thì làm sao có thể tạo nên sự tin tưởng, nói chi đến tình yêu thương, đùm bọc nhau. Thử hỏi một hội thánh mà mục sư và tín đồ nói dối với nhau, tín đồ với tín đồ dối nhau thì làm sao có thể gọi là hội thánh ĐCT, làm sao có thể đem TL đến cho người ngoại. Có lúc vì muốn được lòng người, hay không muốn làm mất lòng người mà chúng ta thay đổi sự thật để làm bùi tai người nghe. KT cảnh cáo: Ai xưng kẻ ác là công bình, và kẻ nào lên án cho người công bình, Cả hai điều lấy làm gớm ghiếc cho Đức Giê-hô-va (CN 17:15)

Ngụ ngôn Tây Phương có chuyện “cậu bé la lên có sói” (the boy who cried wolf). Chuyện kể về một cậu bé chăn cừu muốn được chú ý nên la lên cho dân trong làng: có sói, có sói. Cả làng dấy động, người nào cũng sợ gà vịt, cừu chiên của mình bị sói dữ ăn thịt, nên nhốn nháo chạy đầu này, chạy đầu kia để phòng ngừa, chuẩn bị đối phó với sói. Nhưng chờ mãi không thấy sói đến. Cậu bé cười bảo dân chúng “tôi chỉ đùa thôi!” Vài tuần nữa cậu lại kêu sói lần nữa. Dân làng cũng lại nhốn nháo lo bảo vệ chiên cừu, gà vịt. Cậu bé lần này càng cười to vì lừa được dân lần thứ hai. Một ngày khi cậu thấy một bầy sói dữ muốn bắt chiên của cậu, nên la lới cùng dân làng: có sói, có sói, thật bà con ơi! Nhưng lần này dù có sói thật dân làng cũng không tin vì đã hai lần bị lừa. Bài học là gì chắc qv đã rõ. Người nói dối dần rồi trở nên thật với họ, và rồi với thời gian khi mọi người biết ra, không ai có thể tin họ được.

Lưỡi giả dối ghét những kẻ nó đă chà nát; Và miệng dua nịnh gây điều bại hoại. (26:28)

Vì thế, anh chị em phải lột bỏ mọi điều dối trá, hãy nói thật với người lân cận vì chúng ta đều là chi thể của nhau. (Ê-phê-sô 4:25 – BDM)

Dân chúng nghi ngờ chính trị gia, người bán xe, bán bảo hiểm. Nhưng ai làm nghề y tá, dược sĩ, bác sĩ là những được được dân chúng tin cậy hơn hết! Theo tổ chứng thống kê Gallup thì dưới đây là các nghề được dân chúng tin tưởng nhất: 1) Y tá, 2) Bác sĩ, 3) Dược sĩ, 4) Cảnh sát, 5) Mục sư, 6) Ngân hàng, 7) Luật sư… Hạng chót gồm có: người bán xe và chót nhất là đại diện dân biểu (Congress). [slide]

Miệng của người công chính đem lại khôn ngoan, Nhưng lưỡi gian tà sẽ bị cắt đứt. 32 Môi người công chính biết điều thích hợp, Còn miệng kẻ gian ác biết sự gian tà. (10:31-32 - BDM) .

Một điều người tin Chúa cần tránh là môi miệng đãi buôn: có nghĩa là ngoài miệng ngọt ngào, nhân từ khi đối diện nhưng sau lưng có lời cay đắng, độc ác. Điều này hoàn toàn khác với buộc mình làm điều đúng dù trong lòng không muốn. Khác đây là nếu lòng đầy cay đắng, thù hằn thì làm sao có thể nói lên lời chân thật? ĐCJC dạy rất rõ: làm sao các ngươi có thể nói ra điều tốt trong khi lòng các ngươi xấu? Vì do sự đầy dẫy trong lòng mà miệng mới nói ra. 35 Người tốt do tích lũy điều tốt trong lòng mà biểu lộ điều tốt. Người xấu do tích lũy điều xấu trong lòng mà biểu lộ điều xấu (Ma-thi-ơ 12:34-35).

Kẻ ghét con sẽ tìm cách dùng lời nói để ngụy trang, trong đầu nó âm mưu điều lường gạt. Dù cho nó ăn nói ngon ngọt, con chớ tin, vì đầu óc nó đầy ý nghĩ gian ác. (26:24)

Đừng ăn thức ăn của kẻ ích kỷ; đừng tham muốn thức ăn ngon của chúng. Kẻ ích kỷ lúc nào cũng lo lắng về phí tổn thức ăn. Chúng mời mọc, “Mời anh ăn và uống,” nhưng trong lòng thì không muốn. Con sẽ phải mửa ra miếng thực phẩm con đã nuốt vào, con sẽ phí lời nói nhân hậu. (CN 23:6-8 - BDM)

2) KT dạy cần phải nói lời tử tế, nhân hậu, lời khả ái, mềm mại thay vì lời mai mĩa, nguyền rủa, lời độc ác, lời cộc cằn, lớn tiếng. 1 Lời đáp êm nhẹ làm nguôi cơn giận; Còn lời xẳng xớm trêu thạnh nộ thêm. 2 Lưỡi người khôn ngoan truyền ra sự tri thức cách phải; Nhưng miệng kẻ ngu muội chỉ buông điều điên cuồng 4 Lưỡi hiền lành giống như một cây sự sống; Song lưỡi gian tà làm cho hư nát tâm thần. (15:1,4)

Lời nói thốt ra với giọng điệu giận dữ, lớn tiếng, la lối thì dù có đúng cũng không ai muốn nghe. Và nếu có nhớ cũng chỉ nhớ đến sự tổn thương. Tôi không nói về những người dù có giận tím gan thì vẫn cười nói, vẫn nhỏ nhẹ nhưng trong lòng đầy gươm giáo.

Hằng chậm nóng giận mới khuyên được lòng của quan trưởng; Còn lưỡi mềm dịu bẻ gãy các xương. (25:15). Một nhà giải kinh cho biết rằng tục ngữ bẻ gãy các xương trong tiếng Hebrews có nghĩa là phá đi những thành kiến, chống đối một ý nào đó của một người. Nói cách khác là thuyết phục, đổi ý được. Qua lời thế nào? Tử tế, nhân hậu, khả ái, mềm mại, chân thật.

[Tương phản giữa Mi-canh nói lời mai mĩa cùng Đa-vít và A-bi-ga-in nói lời mềm mại, dịu dàng, khiêm nhu khi gặp Đa-vít (1 Sa-mu-ên 25).] Ông tên Na-banh, còn vợ ông là A-bi-ga-in. Bà vợ thông minh và xinh đẹp, trong khi ông chồng cứng cỏi và gian ác. Thuộc hạ Đa-vít bảo vệ các bầy chiên cừu không để bị cướp, phá nhưng khi đến xin thức ăn thì lại bị Na-banh làm nhục: "Đa-vít là ai? Con của Y-sai là ai? Dạo này có qúa nhiều đầy tớ bỏ chủ trốn đi. 11 Không lẽ ta lấy bánh, nước và thịt mấy con thú ta làm sẵn cho thợ cắt lông chiên đem cho những người ta không biết từ đâu đến?"  Đa-vít nghe, nổi giận, đem 400 thuộc hạ đến để giết. Nghe tin đó bà A-bi-ga-in, lấy thức ăn, rượu, đồ khô rồi đến tận đường để gặp Đa-vít: Vừa thấy Đa-vít, bà A-bi-ga-in vội vàng xuống lừa, quì sấp xuống đất trước mặt Đa-vít. 24 Phủ phục dưới chân Đa-vít, bà van xin: "Lỗi tại tôi, thưa ông, tại tôi! Xin ông cho phép tôi trình bày, xin ông rủ lòng nghe tôi nói. Dù đã giải quyết xong, khi về nhà thấy chồng đang mở tiệc, say sưa bà chờ đến sáng mới nói cho nghe mọi sự.

Câu chuyện vua Đa-vít nhảy múa trước hòm giao ước, và lời nói khinh khi, mai mỉa của Mi-canh trong 2 Sa-mu-ên 6:20  “Hôm nay vua của I-sơ-ra-ên trông thật vẻ vang ghê! Bữa nay nhà vua đã để thân thể lộ liễu trước mặt bọn nữ tỳ, chẳng khác gì một tiện dân phô bày da thịt mà không biết xấu hổ.”. (BD2011) Qv nghĩ giọng nói của bà với Đa-vít thế nào? Chắc chắn là đầy giọng mai mĩa! Trước đó câu 16 cho biết trong lòng Mi-canh đã khinh khi Đa-vít. Khinh khi trong lòng bày tỏ ra lời nói. Và khi lời thốt ra rồi, không lấy lại được. Hậu quả của một lời đó là gì? ” 23 Vậy Mĩ-khánh con gái Sau-lơ không có con cho đến ngày bà qua đời.

3) KT dạy cần phải nói lời khôn ngoan, đúng nơi, đúng lúc thay vì mạnh đâu nói đó, nói không suy nghĩ, cân nhắc, nói nơi không cần nói.

Khôn ngoan = biết lúc, biết cách, biết người khi trả lời

Chớ đáp với kẻ ngu si tùy sự ngu dại nó, e con giống như nó chăng. Hãy đáp với kẻ ngu si tùy sự ngu dại nó, kẻo nó khôn ngoan theo mắt nó chăng. - Châm Ngôn 26:4

A-bi-ga-in chờ đến sáng mới nói với Na-banh là cách sử sự khôn ngoan. Khi một người đang cao hứng, say sưa thì nói những lời thật vô ích. Vì vậy bà chờ đến sáng, khi hắn tỉnh táo. Nói thật quan trọng và cần thiết, nhưng nói thật đúng nơi, đúng lúc, đúng cách cũng quan trọng không kém. Nếu không dù có thật đến mấy, cũng sẽ không được lắng nghe và chấp nhận.

[Câu chuyện Na-than và Đa-vít trong 2 Sa-mu-ên 12:2-4] Tiên tri Na-than khi đến nói cho vua Đa-vít về trọng tội của ông, ông bắt đầu với một câu chuyện ngụ ngôn. Trong một thành kia có hai người, người nầy giàu, còn người kia nghèo. Người giàu có chiên bò rất nhiều; 3 nhưng người nghèo, nếu chẳng kể một con chiên cái nhỏ mà người đã mua, thì chẳng có gì hết. Người nuôi nó; nó cùng lớn lên với con cái người tại nhà người, ăn đồ người ăn, uống đồ người uống, và ngủ trên lòng người; nó như một con gái của người vậy. 4 Vả, có người khách đến người giàu; người giàu tiếc không muốn đụng đến chiên bò của mình đặng dọn một bữa ăn cho người khách đã đến, bèn bắt con chiên con của người nghèo và dọn cho kẻ khách đã đến thăm mình. Chính Đa-vít tự buộc tội mình và ý thức rõ về tội khi nghe chuyện. Ta chỉ Đức Giê-hô-va hằng sống mà thề, người đã phạm điều ấy thật đáng chết! 6 Hắn phải thường bốn lần giá chiên con, vì đã làm như vậy, và vì không có lòng thương xót. 7Bấy giờ, Na-than nói cùng Đa-vít rằng: Vua là người đó!

Miệng đối đáp giỏi là niềm vui cho một người Và lời nói hợp lúc tốt đẹp biết bao. (15:23)

20 Lưỡi người công chính là bạc nguyên chất; Lòng người gian ác không có giá trị gì. 21 Môi miệng người công chính nuôi dưỡng nhiều người, Nhưng những kẻ ngu dại chết vì thiếu trí hiểu. (CN 10:20-21)

Lời đáp thành thật Như cái hôn nơi môi. (24:26) Tôi thường nghĩ ý nghĩa câu KT này là một lời thành thật ngọt ngào, trìu mến như một cái hôn trên môi. Nhưng tôi đọc trong một bài giảng về ý nghĩa của thành ngữ cái hôn nơi môi trong quan hệ như sau. Theo phong tục thời bấy giờ khi hai người (cùng phái) gặp nhau rất dễ biết vai vế của họ: khi bằng vai vế, họ hôn nhau trên môi; nếu chỉ khác nhau một chút, họ hôn trên má; nếu một người vai thật cao, một vai thật thấp thì người thấp sẽ cúi hay quì trước người kia. Vì vậy một nhà giải kinh giải thích câu KT này là trách nhiệm của người nói phải thích ứng với người nghe, phải làm cho mình bằng vai với người nghe hầu họ có thể hiểu. Chứ không thể nói cách tôi là như vậy đó, chịu thì tốt, không chịu thì thôi!

Đây là một ý quan trọng trong quan hệ chồng vợ, quan hệ giữa anh chị em trong Chúa. Chồng không thể nói với vợ mình: anh thường la lối là bởi vì đó là cách ba anh thường nói với má anh! Vợ cũng không thể nói với chồng: em thường có lời đay nghiến, mai mĩa là bởi vì mẹ em thường nói với ba em như vậy. Phải tập biết cách trò chuyện để có thể hiểu nhau. Một gia đình cải nhau, la lối rồi ngồi xuống ăn uống như không có gì xảy ra. Một gia đình khác bày tỏ cơn giận bằng cách làm thinh, không ai nói với ai, ai nấy vào phòng riêng, đóng cửa lại.

Chính vì lý do này mà tôi nghĩ chúng ta thường hiểu lầm nhau. Bởi vì chúng ta không chỉ nghe lời, nghe nội dung lời, nhưng còn nghe cả cách thức bày tỏ, giọng điệu khi nói.

4) KT dạy cần phải nói lời thẳng thắng, can đảm thay vì úp úp mở mở, nói cong vẹo, nói lời hai nghĩa để người nghe muốn hiểu sao thì hiểu, hay khi cần nói lại không dám nói, khi cần binh vực người thân yêu lại im lặng để người khác hiểu lầm, hay lên án.

Một lời quở trách tỏ tường Hơn là thương yêu giấu kín. 6 Bạn hữu làm cho thương tích, ấy bởi lòng thành tín; Còn sự hôn hít của kẻ ghen ghét lấy làm giả ngụy (27:5-6)

Hễ nhiều lời thì sẽ không thiếu vấp phạm, Nhưng người khôn ngoan gìn giữ môi miệng mình.Châm Ngôn 10:19 - BM

Thường vì không muốn làm mất lòng nên chúng ta không muốn, không dám nói thẳng. Qv chắc có nghe Mật ngọt chết ruồi, thuốc đắng giả tật, sự thật mất lòng. Người nói có trách nhiệm nói lời thẳng thắng, không cong vẹo. Phải can đảm để binh vực người dù biết không đem lợi gì về cho mình. Khi nghe điều không đúng, không phải về người thân, anh chị em trong Chúa, chớ làm thinh để họ bị hiểu lầm, bị oan ức. Qv nghĩ xem ai là người láng giềng, người bạn thật? Một người lên tiếng giải thích cho mình khi người khác nói oan, hay một người làm thinh vì không muốn mất lòng người khác, muốn mọi người thích mình? [Câu chuyện Giô-sép bị vu oan bởi vợ Phô-thi-pha. Một số học giả nghĩ rằng ông biết Giô-sép bị vu oan nhưng vì danh dự, vì không muốn mất mặt nên bỏ Giô-sép vào tù]

Để có thể nhận sự thật, chúng ta cũng phải học làm theo lời Chúa dạy: Trên giường mình hãy suy gẫm trong lòng, và làm thinh (yên lặng) (TT 4:4) Khi người ta nói thật với mình, nhất là những người có tâm tình, thì dù sự thật đau lòng cũng cần suy gẫm trong lòng, cần yên lặng để suy nghĩ trước khi phản ứng.

Nhưng đây cũng không phải hoàn toàn lỗi của người nói, nhưng có thể là lỗi của nghe. Ai dám nói thật khi nghe xong thì buồn giận, trách móc, không còn muốn có quan hệ nữa. Có người không muốn nghe lời thật. KT dạy rất rõ phải ý thức người đối diện khi nói sự thật. Ai trách dạy kẻ nhạo báng mắc phải điều sỉ nhục, Ai quở kẻ hung ác bị điếm ố. 8 Chớ trách kẻ nhạo báng, e nó ghét con; Hãy trách người khôn ngoan, thì người sẽ yêu mến con. 9 Hãy khuyên giáo người khôn ngoan, thì người sẽ được nên khôn ngoan hơn; Khá dạy dỗ người công bình, thì người sẽ thêm tri thức nữa (9:7-9)

5) KT dạy cần phải mực thước, dẽ dặt trong lời nói, nói ít hơn nói nhiều thay vì lúc nào cũng nói, muốn dành nói để bày tỏ kiến thức, hiểu biết, để được người khen. 19 Hễ nhiều lời thì sẽ không thiếu vấp phạm, Nhưng người khôn ngoan gìn giữ môi miệng mình (10:19 – BDM)

Có khi mình biết nhưng chớ dành nói, mà để cho anh chị em mình bày tỏ kiến thức nữa. Đặc biệt trong buổi trò chuyện!

Người gìn giữ lời nói là người hiểu biết; Người có tinh thần trầm tĩnh là người sáng suốt. Khi im lặng dù người ngu cũng được kể là khôn; Người kiềm chế môi miệng được coi là sáng suốt. (17:27-28 – BDM)

SỰ HỒI PHỤC CỦA LỜI NÓI

Lời nói có thể giết một người, phá tan hy vọng, làm cho tuyệt vọng. Nhưng lời nói cũng có sức mạnh để chửa lành, để hồi phục một người trong hoàn cảnh tuyệt vọng.

Vì do sự đầy dẫy trong lòng mà miệng mới nói ra. 35 Người tốt do tích lũy điều tốt trong lòng mà biểu lộ điều tốt. Người xấu do tích lũy điều xấu trong lòng mà biểu lộ điều xấu. (Ma-thi-ơ 12:34-35 – BD2011)

Để lời nói có thể giúp chửa lành, hồi phục, giúp an ủi, nâng đở, động viên, xoa dịu vết thương lòng thì chính tấm lòng của người nói cũng phải được chửa lành, hồi phục bởi ĐCJC. Trong KT từ con tim, tấm lòng (v34) có nghĩa là con người thật sự bên trong. Theo thời gian, con người thật của qv và tôi rồi cũng sẽ bày tỏ ra. Nhưng giả chúng ta có khéo léo che dấu người chung quanh thì cũng không thể dấu được Chúa.

Bởi vì do sự đầy dẫy trong lòng mà miệng mới nói ra.  Sự đầy dẫy trong lòng. Nếu lòng đầy ghen tức, thì miệng rồi sẽ nói ra lời ghen tức. Nếu lòng đầy nghi ngờ, thì miệng rồi sẽ nói ra lời hoài nghi trong mọi việc. Nếu lòng đầy dẫy cay đắng thì miệng sẽ nói ra lời cay đắng. Theo lời Chúa dạy, sự gì tràn đầy trong lòng qv rồi sẽ được bày tỏ ra với lời nói.

Chính bởi lời nói mà dân chúng ở tháp Ba-bên phải tan rã. Nhưng cũng chính lời nói mà trong CV 2 khi ĐTL giáng trên các môn đồ, họ nói các thứ tiếng của người bản xứ thì đem lại sự hồi phục. Điều gì khác nhau. Tại Ba-bên mỗi dân sự đều muốn chứng minh mình có thể như trời. Tại Giê-ru-sa-lem, ĐTL ngự trong lòng những người nói, thay đổi tấm lòng, suy nghĩ, ước muốn. Các môn đồ không muốn chứng minh mình hay mình giỏi với nhau nhưng chỉ muốn nói về tình yêu thương, về sự cứu chuộc của ĐCJC. Lòng họ tràn đầy niềm vui, tình yêu thương từ ĐTL nên họ nói sự thật, nói với tình yêu, nói để đem người đến với sự Sáng và Nước Hằng Sống. Họ không nói về họ, nhưng về Chúa, về những điều Chúa đã thay đổi cuộc đời họ. Mục đích của lời nói của các môn đồ trong thời Ngũ Tuần không phải là để làm rạn danh cá nhân, nhưng sáng danh ĐCT. Lời nói qv hôm nay trong, ngoài hội thánh ra sao? Nhằm mục đích gì? Làm sáng danh ai?

Hai lời cầu nguyện hằng ngày về lời nói:

Hỡi Đức Giê-hô-va là hòn đá tôi, và là Đấng cứu chuộc tôi, Nguyện lời nói của miệng tôi, Sự suy gẫm của lòng tôi được đẹp ý Ngài! (TT 4:4)

Như vậy, mỗi người trong anh em phải chừa sự nói dối, hãy nói thật với kẻ lân cận mình, vì chúng ta làm chi thể cho nhau... Chớ có một lời dữ nào ra từ miệng anh em; nhưng khi đáng nói hãy nói một vài lời lành giúp ơn cho và có ích lợi cho kẻ nghe đến. (Ê-phê-sô 4:25)

Xin lời Đấng Christ đầy lòng anh em

Dùng ca vịnh, thơ thánh mà khuyên nhau

TRÁCH NHIỆM VỀ LỜI NÓI

Vì lời nói có thể hại người, có thể hồi phục người và vì ĐCT sẽ xét chúng ta theo lời nói nên chúng ta phải hết sức thận trọng, dè dặt trong lời nói. Nhất là trong những việc hệ trọng. Chúng ta phải có trách nhiệm về chính lời nói của mình.

36 Ta nói với các ngươi, đến ngày phán xét, người ta sẽ trả lời về mọi lời nói cẩu thả [không cẩn thận, luông tuồng] của mình. 37 Vì bởi lời nói của ngươi mà ngươi sẽ được xem là công chính, và cũng bởi lời nói của ngươi mà ngươi sẽ bị kết tội.” (Ma-thi-ơ 12:34-35 – BD2011)