Xin Chúa Ban Sự Khôn Ngoan – Gia-cơ 3:13-18

Nhưng sự khôn ngoan từ trên mà xuống thì trước hết là thanh sạch, sau lại hòa thuận, tiết độ, nhu mì, đầy dẫy lòng thương xót và bông trái lành, không có sự hai lòng và giả hình. Vả bông trái của điều công bình thì gieo trong sự hòa bình, cho những kẻ nào làm sự hòa bình vậy. (Gia-cơ 3:17-18)

Sau khi dạy về môi lưỡi, lời nói, Gia-cơ dạy đến sự khôn ngoan. Lời nói không ích lợi gì nếu người nói không có sự khôn ngoan.

KHÔN NGOAN VÀ KIẾN THỨC

Bàn về sự khôn ngoan chúng ta không thể không nói về kiến thức. Kiến thức (knowledge) là sự thu thập, tích lũy của những tin tức, nhận xét, nghiên cứu từ thiên nhiên, môi trường chung quanh. Kiến thức là sự hiểu biết về những sự thật, dữ kiện. Kiến thức ra từ nhận xét, quan sát, nghiên cứu, tìm hiểu. Muốn có kiến thức, vào trường học, vào thư viện, đọc sách báo, học từ các tài liệu, công trình nghiên cứu.

Kiến thức rất cần thiết cho sự khôn ngoan và cho đời sống. Ai nghĩ rằng người tin Chúa, đạo Chúa chỉ cần sự khôn ngoan mà không cần kiến thức là nghĩ rất sai lầm. Tìm trong bản KJV có 169 câu KT về kiến thức. Khi Sô-lô-môn lên làm vua ông hỏi xin ĐCT cả tri thức và khôn ngoan: Vậy, xin Chúa ban cho tôi sự khôn ngoan và tri thức, để tôi ra vào trước mặt dân sự này; vì ai dễ xét đoán được dân của Chúa rất đông dường kia?(2 SK 1:10). Và Chúa trả lời cùng ông: Đức Chúa Trời phán với Sa-lô-môn rằng: Ta đă lập ngươi làm vua dân sự ta; vả, vì ngươi có lòng như vậy, không có cầu xin sự giàu có, của cải, tôn vinh, hay là mạng sống của những kẻ ghen ghét ngươi, và cũng chẳng có xin sự sống nhưng lại cầu xin sự khôn ngoan và tri thức cho mình, để xét đoán dân sự ta, nên ta đă ban sự khôn ngoan và tri thức cho ngươi. (1:12)

Một thống kê về sự hiểu biết KT của tín đồ như sau: 48% không biết tên 4 sách Phúc Âm; 52% không thể nêu tên 3 môn đồ ĐCJC; 60% không thể nêu ra 5 trong 10 điều răn; 61% nghĩ rằng bài giảng trên núi là bài giảng của MSTS Billy Graham; 71% tin rằng câu “Chúa giúp người tự giúp họ” là lời KT dạy.

Maybe you’ve heard about the preacher who was visiting various classes during the Sunday School Hour to see how they were doing. One Sunday he visited the class of 6th grade boys. They were talking about things in the O.T.

He listened for a while & then asked, “Who knows who knocked down the walls of Jericho?” Two boys answered, “Preacher, we don’t know who, but we sure didn’t do it.”

Surprised by their lack of Bible knowledge, he turned to the teacher & asked, “What do you think of that answer?” The teacher replied, “Well, I’ve known them since they were little, & they’ve always been honest. If they said they didn’t do it, I believe them.”

Dismayed, he went out into the hallway & saw the chairman of the church board. He told him, “I was just in the 6th grade boys’ class & asked who knocked down the walls of Jericho. Two boys held up their hands & said, “We didn’t do it, preacher.” And the teacher told me that if they said they didn’t do it, he believed them.”

The chairman of the board interrupted him & said, “Preacher, let’s not fuss about who did what. We’ll just fix the walls & pay for it out of the General Fund.”

Để có sự khôn ngoan, đầu tiên phải có kiến thức. Nếu không biết, không hiểu thì không thể làm? Không biết về Chúa thì làm sao tin Chúa; không hiểu biết KT thì làm sao sống đạo, làm môn đồ Chúa? Hãy nghe lời dạy của tiên tri Ê-sai: Vậy nên, dân ta phải bắt làm phu tù, vì không hiểu biết (không có kiến thức) (5:13). Tiên tri Giê-rê-mi dạy ĐCT sẽ ban cho dân Ngài những người chăn chiên (chăm sóc dân sự Chúa) Ta sẽ ban các kẻ chăn giữ vừa lòng ta cho các ngươi, các kẻ ấy sẽ lấy sự sáng suốt khôn ngoan (kiến thức và khôn ngoan) mà chăn nuôi các ngươi (3:15)

Nhưng kiến thức không vẫn còn thiếu sót. PL cảnh giác về sự nguy hiểm của kiến thức: Song sự hay biết sanh kiêu căng, còn sự yêu thương làm gương tốt.(1 Cor 8:1). Kiến thức dễ sinh ra kiêu ngạo, tự phụ, tự cao; sinh ra khoe khoang, lên mình. Một nguy hiểm khác của kiến thức là áp dụng sai lầm, xử dụng cho việc xấu xa, tội lỗi. Dao bén dùng để cắt thức ăn, đốn cây làm củi; nhưng dao bén cũng được dùng để giết người. Mới đây các báo chí có tin về bọn khủng bố hồi giáo cực đoan có thể chế tạo một loại bôm bỏ vào máy vi tính mà khi đi qua nơi xét tại phi trường thì máy không thể dò được! Vũ khí càng tối tân hiện đại, tinh vi bao nhiêu thì càng thiệt hại càng lớn bấy nhiêu.

Một nan đề lớn của kiến thức trong thời đại mạng net (internet) này là số lượng. Trong thế kỷ đầu tiên sau khi kỷ thuật in ấn được sáng chế từ 1450-1550, ước tính có 35,000 ấn loát. Nhưng chỉ trong vòng 50 năm từ 1950-2000, ước tính có đến 36 triệu tức hơn 1000 lần. Knowledge is exploding at such a rate--more than 2000 pages a minute--that even Einstein couldn't keep up. In fact, if you read 24 hours a day, from age 21 to 70, and retained all you read, you would be one and a half million years behind when you finished. Hiện tại mỗi ngày ước tính có 4,000 sách được in ra; mỗi năm gần 15 triệu.

Nhiều người trong quí vị chắc chắn biết những người kiến thức một bồ nhưng đời sống xa đọa, nghiện ngập, tội lỗi. Đáng sợ nhất là hạng người này! Hỏi gì cũng biết, nói gì cũng hiểu nhưng không hề có sự khôn ngoan để ý thức rằng chính họ đang phá hủy đời sống họ! Ma quỉ có đầy cả kiến thức. Chính Gia-cơ xác nhận: Ngươi tin rằng chỉ có một Đức Chúa Trời mà thôi, ngươi tin phải; ma quỉ cũng tin như vậy và run sợ (2:19) Nó biết có ĐCT, biết rõ quyền năng của ĐCT nhưng sự hiểu biết đó chẳng thay đổi nó.

Hai cực đoan sai lầm của người tin Chúa: 1) Nghĩ rằng hễ càng hiểu biết lời Chúa thì càng gần Chúa, 2) Nghĩ rằng không cần biết KT, chỉ cần có niềm tin vào Chúa.

Con người ngày nay thường chuộng kiến thức. Mười mấy năm mài ghế trên ghế nhà trường cũng để có kiến thức về khoa học, sinh lý hóa, toán học, xã hội học, văn chương, y khoa, tâm lý, kinh tế… Trường học chú trọng về kiến thức, giúp học sinh, sinh viên có thêm kiến thức; có khả năng để nghiên cứu, tạo thêm kiến thức. Có biết bao nhiêu học sinh, sinh viên tự hỏi: tại sao tôi phải học về những nhân vật đã chết trong lịch sử, học về những phương trình, định lý mà không bao giờ xử dụng đến trong đời sống?

Hàng trăm, ngàn quyển sách, hàng vạn công trình nghiên cứu cũng vô ích, không giá trị nếu không được áp dụng vào đời sống. Vì vậy nhiều học sinh, sinh viên chán học vì “chỉ toàn lý thuyết mà không thực hành!” Cũng vậy kiến thức thiếu khôn ngoan chỉ là kiến thức chết, không lợi ích gì cho Chúa, cho người, và cũng không làm đẹp lòng Chúa. Những người chỉ có kiến thức về KT nhưng đời sống không hề thay đổi thì có thể nào gọi là khôn ngoan! Dù có thể khôn ngoan dưới mắt họ nhưng chắc chắn không khôn ngoan dưới mắt ĐCT.

KHÔN NGOAN SINH RA VIỆC LÀNH

KT nêu rõ và phân biệt giữa 2 sự khôn ngoan của đời này và từ trời.

Trong CU, CN là quyển sách dạy về sự khôn ngoan. Mở đầu sách có những lời như sau: Châm ngôn của Sa-lô-môn, con trai Đa-vít, Vua Y-sơ-ra-ên: Đặng khiến cho người ta hiểu biết sự khôn ngoan và điều khuyên dạy, Cùng phân biệt các lời thông sáng (1:1-2). Muốn học tìm sự khôn ngoan theo lời Chúa dạy? Đọc và làm theo lời dạy trong CN.

Khôn ngoan đời này và trong Chúa (từ trời) khác nhau thế nào? Khôn ngoan trong Chúa có nền tảng trên sự kính sợ ĐCT: Sự kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu sự tri thức (1:7); Kính sợ Đức Giê-hô-va, ấy là khởi đầu sự khôn ngoan; Sự nhìn biết Đấng Thánh, đó là sự thông sáng. (9:10); Sự kính sợ Đức Giê-hô-va dạy dỗ điều khôn ngoan (15:33).

KT trong CN dạy rất rõ rằng nếu một điều trong đời sống chúng ta nên tìm kiếm bên cạnh sự cứu rỗi và quan hệ với Chúa, điều đó là sự khôn ngoan: Người nào tìm đặng sự khôn ngoan, Và được sự thông sáng, có phước thay! Vì thà được nó hơn là được tiền bạc, Hoa lợi nó sanh ra tốt hơn vàng ròng. Sự khôn ngoan quí báu hơn châu ngọc, Chẳng một bửu vật nào con ưa thích mà sánh kịp nó được. (CN 3:13-14) Tại sao khôn ngoan quan trọng? Bởi vì ĐCT đã dùng sự khôn ngoan khi sáng tạo muôn loài: Đức Giê-hô-va dùng sự khôn ngoan lập nên trái đất; Nhờ sự thông sáng mà sắp đặt các từng trời. Do sự hiểu biết Ngài các vực sâu mở ra, Và mây đặt ra sương móc (3:19)

Khôn ngoan trong Chúa thay đổi đời sống của người tin Ngài. Mục đích của kiến thức và khôn ngoan trong Chúa không phải để thêm hiểu biết, để khoe khoang nhưng để thay đổi chính mình.

Vì vậy Gia-cơ gắn liền sự khôn ngoan với kết quả của hành động: Trong anh em có người nào khôn ngoan thông sáng chăng: Hăy lấy cách ăn ở tốt của mình mà bày tỏ việc mình làm bởi khôn ngoan nhu mì mà ra (3:13) MSTS Lê Hoàng Phu diễn ý câu KT này như sau: Nếu anh em khôn ngoan sáng suốt, phải sống một đời hiền hòa đạo đức, vì khôn ngoan chân chính nẩy sinh ra việc lành.

Khôn ngoan trong Chúa là sự áp dụng kiến thức một cách hữu dụng để đem lại một đời sống hữu ích cho người, cho công việc Chúa, đẹp lòng ĐCT. Người thông minh kết tạo được kiến thức. Nhưng người làm theo lời Chúa dạy mới kết tạo được khôn ngoan. Gia-cơ giải thích rõ lời nói, môi lưỡi của người tín đồ phải cần có sự khôn ngoan, chứ không chỉ nói ra kiến thức.

Nhưng nếu anh em có sự ghen tương cay đắng và sự tranh cạnh trong lòng mình, thì chớ khoe mình và nói dối nghịch cùng lẽ thật. (3:14) Chú ý Gia-cơ không dạy cụ thể về sự bày tỏ của khôn ngoan (làm thế này, không làm thế khác, nói thế này, không nói thế khác) hay dạy phải làm điều gì trong hoàn cảnh này, nhân vật nọ. Nhưng ông nói về tính tình, phẩm hạnh, về động cơ, về mục đích, về điều ở trong lòng là nơi không ai thấy biết được ngoài mình và ĐCT. Ông bắt đầu với động cơ trong lòng thúc đẩy sự khôn ngoan theo đời.

Chú ý các tính hạnh của khôn ngoan đời: ghen tương, cay đắng, tranh cạnh, khoe mình, dối nghịch.

Người khôn theo đời là người bị thúc đẩy bởi lòng ghen tị, bởi sự so sánh, hờn giận sinh ra cay đắng, bởi sự tranh đua. Tác giả Truyền Đạo nhận xét rất đúng về sự khôn ngoan người đời nẩy sinh từ lòng ganh ghét, tranh cạnh: Ta cũng thấy mọi công lao và mọi nghề khéo là điều gây cho người nầy kẻ khác ganh ghét nhau. Điều đó cũng là sự hư không, theo luồng gió thổi (TĐ 4:4)

Nếu sự khéo léo, khôn ngoan chỉ bề ngoài, bị thúc đẩy bởi những động lực sai quấy như ghen tị, cay đắng, tranh cạnh thì đây là khôn ngoan thuộc về đất, về xác thịt, và về ma quỉ. Đất là thế gian này, thế gian vật chất, hữu hình này. Xác thịt là thể xác đầy ham muốn, dục vọng này. Thế giới này thuộc về, bị kiểm soát, thống trị bởi ma quỉ; thế giới này cũng được thúc đẩy bởi dục vọng của vật chất. Đây là 3 nguyên nhân, động cơ, thúc đẩy chính yếu của sự khôn ngoan theo đời này.

Những người cư xử với nhau theo sự khôn ngoan giả dối, bề ngoài, hình thức này rồi cũng sẽ bộc lộ sự thật ra. Kết quả là gì? Vì ở đâu có những điều ghen tương tranh cạnh ấy, thì ở đó có sự lộn lạo và đủ mọi thứ ác. (3:16). Câu chuyện trong CU cho thấy rõ điều này. Sách 1 Các Vua 21 kể về câu chuyện của Na-bốt, người có một vườn nho rất tươi tốt. Vua A-háp thấy vườn nho đó động lòng tham, nói cùng Na-bốt: Hăy nhường vườn nho của ngươi cho ta, để ta dùng làm vườn rau; vì nó ở gần bên đền ta. Ta sẽ đổi cho ngươi một vườn nho tốt hơn; hay là, nếu ngươi thích, ta sẽ cho ngươi bằng bạc (21:2) Rõ ràng vua không hề có ý mua mà chỉ muốn lấy: nhường vườn nho để dùng làm vườn rau. Na-bốt không chịu nhượng vườn cho vua. Khi thấy Á-háp phật lòng, hoàng hậu Giê-sa-bên hỏi: Bởi sao vua có lòng buồn rầu và không chịu ăn? Sau khi nghe chuyện bà hoàng hậu độc ác nhưng khôn ngoan này lập mưu vu khống rằng Na-bốt rủa xả ĐCT và vua, và có nhân chứng giả làm chứng. Na-bốt bị ném đá đến chết. Khi Giê-sa-bên hay rằng Na-bốt đă bị ném đá và chết rồi, bèn nói cùng A-háp rằng: Hăy chổi dậy, nhận lấy vườn nho mà Na-bốt, người Gít-rê-ên, đă từ chối không chịu nhường cho ông để lấy bạc; vì Na-bốt không còn sống nữa: đă chết rồi (21:15).

Ai nói Giê-sa-bên không khôn ngoan? Đây là sự khôn ngoan về đất, xác thịt, về ma quỉ!

Gia-cơ tương phản sự khôn ngoan của người với sự khôn ngoan từ trời: Nhưng sự khôn ngoan từ trên mà xuống thì trước hết là thanh sạch, sau lại hòa thuận, tiết độ, nhu mì, đầy dẫy lòng thương xót và bông trái lành, không có sự hai lòng và giả hình. Vả bông trái của điều công bình thì gieo trong sự hòa bình, cho những kẻ nào làm sự hòa bình vậy.

Chú ý những tính hạnh sau đây: thanh sạch, hòa thuận, tiết độ, nhu mì, đầy thương xót, đầy bông trái lành, không hai lòng, giả hình.

PL cảnh giác chúng ta phải ý thức rõ rằng hễ gieo gì thì sẽ gặt lại điều đó. Nếu tạo hay dùng sự khôn ngoan với ý định, mục đích cho xác thịt này, cho vật chất của thế gian này, thì sẽ gặt lấy hậu quả thảm hại. Đến cuối cùng, hoàn hậu Giê-sê-bên bị phản, ném từ tường thành cao xuống đất, chết thảm và chó liếm lấy máu bà như ĐCT đã phán.

Hãy ghi nhớ rõ lời dạy này của ĐCJC: Song le, sự khôn ngoan được xưng là phải, bởi những việc làm của sự ấy (Mathiơ 11:19). Chúa dạy lời này khi những người Pha-ri-si và thông giáo tìm mọi thủ đoạn để làm xấu danh tiếng Chúa: Vì Giăng đă đến, không ăn, không uống, người ta nói rằng: Giăng bị quỉ ám. Con người đến, hay ăn hay uống, thì họ nói rằng: Kìa, là người ham ăn mê uống, bạn bè với người thâu thuế cùng kẻ xấu nết.

Kiến thức, khôn ngoan không phải để được dùng như vũ khí hại người, lợi cho mình. Chúng ta gọi sự khôn ngoan đó là gian giảo, thủ đoạn. Tín đồ, mục sư, hội thánh, người tin Chúa cần phải hết sức thận trọng, cần tự xét mình khi dùng kiến thức, khôn ngoan mà đối xử với người chung quanh. Không khéo sẽ mắc tội lớn cùng ĐCT!

Chúa ban cho dân Ngài kiến thức và khôn ngoan. Gia-cơ dạy trong đoạn đầu của thư: Ví bằng trong anh em có kẻ kém khôn ngoan, hăy cầu xin Đức Chúa Trời, là Đấng ban cho mọi người cách rộng răi, không trách móc ai, thì kẻ ấy sẽ được ban cho. (1:5)

A wise man learns by the experience of others. An ordinary man learns by his own experience. A fool learns by nobody's experience.

PHƠI SÁCH, PHƠI BỤNG

Quỳnh có một lão trọc phú. Lão này đã dốt lại thích học làm sang, thỉnh thoảng mò đến nhà Trạng, đòi mượn sách. Tất nhiên lão có mượn được sách về thì cũng biết gì đâu đọc. Quỳnh bực lắm, một bận, thấy lão lấp ló đầu cổng, Quỳnh vội vác ngay chiếc chõng tre ra sân, cởi áo nằm phơi bụng. Lão trọc phú bước vào, thấy lạ, hỏi:

- Thầy làm gì thế?

Quỳnh đáp:

- À! Có gì đâu! Hôm nay được cái nắng tôi đem phơi sách cho khỏi khô mốc

- Sách ở đâu?

Quỳnh chỉ vào bụng:

- Sách chứa đầy trong này!

Biết mình bị đuổi khéo, trọc phú lủi thủi ra về.

Bận khác, lão cho người mời Quỳnh đến nhà. Để rửa mối nhục cũ, lão bắt chước, đánh trần, nằm giữa sân đợi khách...

Quỳnh vừa bước vào, lão cất giọng con vẹt, bắt chước...

- Hôm nay được cái nắng tôi nằm phơi sách cho khỏi mốc

Bất ngờ Quỳnh cười toáng, lấy tay vỗ bình bịch vào cái bụng phệ mà nói;

- Ruột nhà ông toàn chứa những của ngon chưa tiêu hết phải đem phơi, chứ làm cóc gì có sách mà phơi!

Lão trố mắt kinh ngạc:

- Sao thầy biết?

Quỳnh lại cười toáng lên, lấy tay lắc lắc cái bụng béo ụ ị của lão:

- Ông nghe rõ chứ? Bụng ông nó đang kêu "Ong óc" đây này! Tiếng cơm, tiếng gà, tiếng cá, lợn... Chứ có phải tiếng chữ, tiếng sách đâu. Thôi ngồi dậy, mặc áo vào nhà đi.

Lão trọc phú lủi thủi làm theo lời Quỳnh, và ngồi tiếp khách một cách miễn cưỡng.