Tiếng Lương Tâm – Đừng Để Tiếng Lương Tâm Át Tiếng Chúa
Bài giảng tuần qua theo ngụ ngôn hai con trai ĐCJC kể trong Lu-ca 15 về sự ăn năn. Theo lời Chúa kể trong câu chuyện thì đứa con hoang đàng ăn năn khi ông tỉnh ngộ tức là ý thức rằng ông đã phạm tội với ĐCT và với cha nên quyết định trở về. Tôi giải thích rằng ăn năn gồm 2 bước: 1) Nhận thức điều đang làm, con đường đang đi là sai và biết con đường đúng để trở lại; 2) Chủ ý quyết định bỏ con đường sai đang đi để theo con đường đúng. Có nghĩa ý thức không chưa đủ nhưng còn phải có hành động. Biết sai chưa đủ nhưng còn phải thay đổi để làm đúng.
Câu hỏi là điều gì khiến cho đứa con hoang đàng, hay một người nào đó đang làm sai tỉnh ngộ? Theo suy nghĩ rất phổ thông, đặc biệt với người chưa tin Chúa thì lương tâm khiến một người ý thức đúng sai, thiện ác. Tiếng gọi, tiếng nhắc nhở của lương tâm giúp con người tỉnh ngộ. KT dạy thế nào về lương tâm và vai trò của lương tâm trong đời sống người tin Chúa?
Ba điều trong bài giảng: 1) Lương tâm là gì (nguồn gốc); 2) Lương tâm làm gì (mục đích); 3) Thanh tẩy lương tâm
LƯƠNG TÂM LÀ GÌ (NGUỒN GỐC)?
Con người trong mọi thời đại trong mọi nơi đều ý thức rằng mọi người đều có lương tâm và đều nghe tiếng lương tâm. Và khi nói đến lương tâm, chúng ta thường nghe nhiều người nói: “ Tôi sống sao cho khỏi thẹn với lương tâm mình.” Lương tâm của họ, tiếng nhắc nhở của lương tâm họ là tiêu chuẩn đạo đức duy nhất hay quan trọng nhất để quyết định đúng sai, phải quấy.
Tuy nhiên nói rằng mọi người đều nghe tiếng lương tâm không có nghĩa là mọi người đều nghe như nhau, hiểu như nhau. Tiếng lương tâm thay đổi theo từng cá nhân, từng hoàn cảnh sống, thậm chí theo thời gian và nơi sinh sống.
Di Tử Hà làm quan nước Vệ. Một đêm nghe tin mẹ đau nặng, Tử Hà lấy trộm xe vua về thăm mẹ, dầu biết làm như vậy sẽ bị án vua chặt chân. Nhưng khi vua Vệ hay tin, thầm nghĩ khen Tử Hà là người con chí nhiếu, thương mẹ đến nỗi không sợ vua chặt chân. Vua càng thêm lòng yêu mến Di Tử Hà. Rồi một hôm khác, Tử Hà cùng dạo chơi với vua trong vườn. Quan hái được trái đào, ăn ngon quá bèn trao cho vua. Vua thầm nghĩ, kehn: của đào ngon miệng mà biết nhường cho ta. Vua càng thêm lòng yêu Tử Hà. Chẳng lâu sau đó, Di Tử Hà làm điều phật ý vua Vệ. Vua nghĩ lại những việc cũ. Thật Tử Hà cả gan dám lấy xe vua đi, coi thường phép vua; rồi lại còn ngạo mạn trao cho vua trái đào đang ăn. Càng nghĩ càng ghét, vua bèn bắt Di Tử Hà trị tội. Cùng một người, một việc mà khi thì tiếng lương tâm bảo tốt nên yêu, khi thì tiếng lương tâm quở xấu nên ghét!
Chúng ta cũng nhớ đất nước văn minh như HK hôm nay mà vào năm 1865 Tòa Thượng Phẩm HK (Supreme Court) lại tuyên bố người da đen là một giống thấp hèn hơn người da trắng, chỉ là sở hữu chủ của người mua họ hay của chính quyền. Đây cũng là nguyên nhân đưa đến cuộc chiến đẩm máu Nam Bắc khiến hơn ½ triệu người bỏ mạng: vì vấn đề nô lệ. Có lẽ nào hằng triệu người miền Bắc nước HK lại nghe tiếng lương tâm bảo với họ rằng người da đen, người nô lệ cũng là anh em đồng loại như họ, chẳng qua chỉ khác màu da. Nhưng tiếng lương tâm của hằng triệu người miền Nam nước HK lại bảo với họ rằng người da đen chỉ đáng làm nô lệ! Cùng một đất nước, một văn hóa, một chủng tộc mà dân của hai miền lại nghe hai tiếng lương tâm khác nhau!
Ngày xưa chúng ta nghe nói Trai năm thê bảy thiếp. Gái chính chuyên chỉ có một chồng. Tại sao lương tâm các ông ngày xưa cho phép năm thê bảy thiếp mà lại bắt các bà chỉ có một chồng? Từ bao nhiêu ngàn năm qua khi con người lấy vợ, lấy chồng thì hôn nhân chỉ là giữa nam và nữ, nhưng hôm nay trên bao nhiêu quốc gia thế giới, cả HK (2015), hôn nhân còn là giữa nam và nam, nữ và nữ! Rõ ràng là tiếng lương tâm trong thế kỷ 21 này về hôn nhân khác xa ngàn năm qua. Không chỉ vậy mà còn khác nhau giữa thế hệ trẻ và thế hệ “không trẻ” như hôm nay!
Tại sao có bọn khủng bố mang bomb giết người, hay những kẻ dùng súng bắn chết học sinh vô tội mà vẫn bình thản, lại còn nghĩ họ làm điều chính đáng? Vậy chúng ta có thể nhận thấy hai điều: 1) lương tâm gắn liền với nhận thức đúng sai, phải quấy; 2) tiếng lương tâm không bất di, bất dịch, không tuyệt đối, toàn vẹn nhưng chúng ta thường nhầm nghĩ.
Tưởng tượng một đoàn đua xe đạp. Để thắng cuộc đua người chạy xe phải cần 3 điều chính sau đây: 1) xe tốt; 2) người lái giỏi; 3) chạy đúng luật đua. Thiếu một trong 3 điều này thì không thể thắng được. Nếu xe xẹp bánh, hư thắng thì người lái giỏi đến mấy cũng chịu thua! Xe tốt mà người lái muốn lái sau thì lái, (nghĩ sao lái vậy!) thì chỉ có gây tai nạn cho các xe chung quanh mà thôi. Nhưng dù xe tốt, người lái giỏi mà không chạy đúng theo luật đua thì dù đến đích đầu tiên vẫn không được công nhận là thắng. Người sống sao cho khỏi thẹn với lương tâm mình có thể được ví như một người chỉ chạy đua với chính họ, theo luật họ đặt ra, rồi tự họ quyết định rằng họ thắng cuộc. Dù xe có hư đến mấy, dù có lái ẫu đến mấy, thì vẫn thắng cuộc vì chính họ là người định ra luật thắng thua!
Người tin Chúa không thể chỉ sống theo tiếng lương tâm nhưng phải sống theo tiếng dạy bảo của ĐTL qua lời Chúa trong KT.
KT dạy chúng ta thế nào về lương tâm, về tiếng lương tâm?
Trước hết KT dạy rõ chính ĐCT là Đấng sáng tạo loài người. Và theo lời sứ đồ Phao-lô trong Rô-ma 2 cũng chính ĐCT là Đấng ban cho loài người lương tâm: 12 Vì những ai không có kinh luật mà phạm tội thì cũng sẽ không kinh luật mà hư mất; còn ai có kinh luật mà phạm tội thì sẽ bị xét đoán theo kinh luật. 13 Vì không phải hễ nghe suông kinh luật là trở thành công chính trước mặt Đức Chúa Trời nhưng ai tuân giữ kinh luật mới được xưng công chính. 14 Vì khi người ngoại quốc không có kinh luật mà tự nhiên làm những điều kinh luật dạy, dù không có kinh luật thì đó cũng là kinh luật cho họ rồi. 15 Họ tỏ ra rằng những điều kinh luật đòi hỏi đã được ghi trong lòng họ, lương tâm họ cũng chứng thực như thế, và tư tưởng họ tranh biện nhau khi thì lên án, khi thì bênh vực 16vào ngày mà Đức Chúa Trời, bởi Chúa Cứu Thế Giê-su phán xét những điều kín giấu của loài người y theo Phúc Âm của tôi. (Rô-ma 2:12-16 – BDM)
ĐCT ban cho dân tuyển DT luật pháp để phân biệt đúng sai, phải quấy, phân biệt tội lỗi và thánh khiết để làm nền tảng cho đời sống trong suy nghĩ, lời nói, cách cư xử, hành động với ĐCT và với người chung quanh. Luật pháp giúp cho dân sự biết phải sống thế nào để đẹp lòng Chúa và được ơn phước Chúa.
Dù các dân ngoại (người ngoại quốc) không được ĐCT ban cho luật pháp cách trực tiếp như dân Chúa nhưng qua luật pháp ghi trong lòng họ. ĐCT cũng tạo con người với lương tâm để giúp con người biết đúng ai, thiện ác dựa theo luật pháp đã đặt trong lòng. Đây là lý do mà mọi dân tộc, giống người đều có khái niệm (theo luật pháp) về đúng sai, thiện ác. Và khi làm sai, làm tội thì bị lương tâm cáo trách, lên án.
Lời dạy của PL phân biệt giữa lương tâm và luật pháp. Lương tâm không phải là luật pháp. Lương tâm là phần của tâm hồn con người cáo trách, buộc tội khi con người vi phạm luật pháp Chúa đặt trong lòng. Có người gọi là nhân chứng về ĐCT và về luật pháp ĐCT.
Câu KT quen thuộc trong TT 119:105: Lời Chúa là ngọn đèn cho chân tôi, ánh sáng cho đường lối tôi. Lời Chúa là luật pháp. Rô-ma 2 dạy ĐCT đặt luật pháp trong lòng, trong trí mọi người, dù là người không tin Chúa để con người biết đúng sai. Và Chúa cũng đặt lương tâm để nhắc nhở, cáo trách khi hành động, lời nói, thái độ, suy nghĩ của họ đúng theo luật pháp Chúa đặt trong lòng họ, và khen tặng khi họ làm đúng theo luật pháp Chúa đã đặt trong lòng.
Tôi xin dùng 2 ví dụ sau để giải thích về lương tâm. Thứ nhất, lương tâm không phải là ngọn đèn, tự nó phát ra ánh sáng. Lương tâm là skylight, vật đặt trên nóc nhà để ánh sáng mặt trời có thể dọi sáng nhà. Và như lương tâm để ánh sáng ngoài trời dọi vào nhà thì cũng có thể ngăn cản ánh sáng khi dơ bẩn hay bị cản trở.
Thứ hai, lương tâm có thể được ví như hệ thống báo động khi nhà bị trộm hay khi nhà cháy. Làm sao biết nhà bị cháy? Vì những sensors giám khát và phát hiện khói hay độ nóng trong nhà. Khi máy phát hiện độ khói cao đến một mức nào đó thì tín hiệu từ máy sẽ được chuyển đến hệ thống báo động để báo chủ nhà qua tiếng kêu rất lớn hay gọi điện thoại hay báo cho sở cứu hỏa. Cũng vậy làm sao biết nhà bị trộm. Khi các sensors đặt tại cửa chính, cửa sổ phát hiện cửa mở hay có sự di động trong nhà. Khi đã phát hiện, tín hiệu sẽ được chuyển đến hệ thống báo động để báo chủ nhà.
Luật pháp Chúa cho con người biết lấy của người hay trộm cắp là tội. Lừa dối, hại người là tội. Nói dối để che đậy tội phạm là tội. Lương tâm một người sẽ cho người phạm tội biết khi họ làm điều sai quấy, tội lỗi. Khi phạm tội, lương tâm chúng ta sẽ nhắc nhở, cáo trách, lên án, buộc tội.
Tiểu thuyết Tội ác và hình phạt của nhà văn Nga Dostoevsky viết về cuộc chiến tranh nội tâm về đạo đức của một sinh viên hết sức nghèo khó tên Raskolnikov. Anh có một mơ tưởng tự cho mình là một người phi thường nhưng lại bị hoàn cảnh nghèo khó như xiềng gông trói lại. Khi nhìn thấy sự nghèo khổ của những người trong xóm toàn dân nghèo với bao cảnh đời lầm than, cùng quẫn không lối thoát, chàng sinh viên lý tưởng này trở nên căm uất về tình trạng bất công, phi nghĩa của xã hội và tìm kiếm lối thoát bằng sức lực của cá nhân mình. Những lý do đó đã khiến anh, trong một lần nọ, đã quyết định đến nhà một người đàn bà làm nghề cầm đồ là Alyona Ivanovna giàu nứt đố đổ vách, lạnh lùng lấy búa đập vỡ đầu bà rồi cướp tiền bạc, châu báu. Sau khi mở được két tiền, quay ra hắn gặp ngay em gái mụ cầm đồ, Elizabet. Vì quá hốt hoảng Raskolnikov vung búa đập chết luôn cô gái đó. Sau chín tháng dài ân hận dày vò, dằn vặt Raskonikov quyết định đến tòa tự thú. Xét thấy thần kinh của anh không ổn định, trước vành móng ngựa tòa miễn tội chết cho Raskolnikov và đày chàng biệt xứ ở Sibiria trong 8 năm khổ sai.
Tuy nhiên rất nhiều người khi làm sai, vẫn không tỉnh ngộ? Vẫn không hề nghe tiếng lương tâm? Tại sao?
LƯƠNG TÂM LÀM GÌ (MỤC ĐÍCH)?
Mục đích của lương tâm để nhắc con người về luật pháp về đạo đức, về Đấng ban phát luật pháp và để con người ý thức về tội lỗi và biết rằng họ không thể giữ trọn luật pháp Chúa ban. Rằng mọi người đều phạm tội cùng Đấng ban phát luật pháp.
Mỗi chúng ta đều có lúc bị lương tâm lên án, buộc tội khi chúng ta phạm tội. Lương tâm khiến chúng ta ăn không ngon, ngủ không yên. Nó dày vò, đay nghiến, dằn vặt chúng ta khi thức giấc nửa khuya, khi nhìn thấy một cảnh vật quen thuộc, nghe một tiếng nói khi phạm tội. Tôi chắc rằng tất cả qv hiện diện đây đều có lần bị lương tâm lên án, buộc tội.
Một câu chuyện kể về đại văn hào Anh quốc Samuel Johnson. Khi còn trẻ tuổi cha ông có một quầy hàng bán rau cải, trái cây. Một thứ bảy cha ông gọi ông ra mở quầy hàng để bán và đứng đó để bán và thu tiền. Ông nói Dạ nhưng không làm. Vì vậy gia đình mất tiền trong ngày đó, còn rau cải phải bỏ đi. Mãi đến khi trưởng thành, SJ vẫn không thể quên lỗi lầm này, vẫn còn mặc cảm tội lỗi. Sau khi cha mất, một ngày trời mưa to, ông ra chính nơi mà cha mình đã có quầy hàng bán rau mà đứng đó dưới cơn mưa tầm tả trong suốt 2 tiếng đồng hồ.
Nhiều người không tin vào sự phán xét cuối cùng. Nhưng lương tâm là một bằng chứng của toàn án trong ngày phán xét cuối cùng. Mặc cảm tội lỗi mà không có nước nào, xà-bông nào, thuốc nào, rượu nào, thuốc nào có thể xóa khỏi tâm khảm là một bằng chứng của sự buộc tội trước ĐCT.
Mỗi người, mọi người trong sâu kín nhất của tâm hồn đều biết rằng tôi là người có tội, đã, đang và vẫn sẽ còn phạm tội. Khi nhận rằng tôi là người có tội có nghĩa là phải có một tiêu chuẩn, một luật pháp, một quan xét. Chỉ khi so sánh với tiêu chuẩn, luật pháp thì chúng ta mới biết tội hay không tội. Và nếu không có quan xét thì tại sao cái mặc cảm tội lỗi lại lên án chúng ta?
Lương tâm là hệ thống báo động, là cái thắng tuyệt vời mà ĐCT ban cho con người để kềm hảm dục vọng và tội lỗi. Nhưng lương tâm không thể là tiêu chuẩn và nền tảng tuyệt đối của đạo đức cá nhân hay xã hội. Thắng xe dù có tốt đến mấy dùng mãi sẽ bị mòn. Lương tâm, để tự nhiên không được Chúa đổi mới, làm sạch, cũng sẽ mòn như thắng xe rồi sẽ dẫn đến tình trạng mà chúng ta gọi là thiếu lương tâm hay mất lương tâm.
THANH TẨY LƯƠNG TÂM
KT dạy rằng bên cạnh lương tâm mạnh mẽ, cũng có lương tâm yếu đuối: Nhưng chẳng phải mọi người đều có sự hay biết đó. Một đôi người vì nghĩ thường có thần tượng, nên khi ăn của cúng tế đó cho là của cúng tế thần tượng; thì lương tâm yếu đuối của họ bởi đó ra ô uế. (1 Cô-rinh-tô 8:7, 10, 12)
Bên cạnh lương tâm tốt, lương tâm con người cũng có thể trở nên chai lì như lương tâm của những người chối bỏ đức tin. Đức Thánh Linh phán rõ ràng: Vào thời đại cuối cùng, sẽ có một số người chối bỏ đức tin, chú tâm vào các thần lừa dối và đạo lý của ác quỷ. 2 Họ đi theo những người giả nhân, giả nghĩa, nói dối, có lương tâm chai lì (1 Ti-mô-thê 4:2).
Một người có lương tâm chai lì thì không còn nghe được những lời nhắc nhở của chính nó, và anh ta có thể phạm tội bằng cách từ bỏ, lừa dối chính mình để nghĩ rằng tất cả đều ổn trong tâm hồn của mình, và đối xử với những người khác một cách vô cảm và không có lòng trắc ẩn.
Bên cạnh lương tâm trong sạch, cũng có lương tâm bại hoại: Đối với người trong sạch, tất cả đều trong sạch, nhưng đối với kẻ bại hoại vô tín, thì chẳng có gì trong sạch cả. Thật ra, cả tâm trí lẫn lương tâm của họ đều bại hoại. (Tít 1:15)
Thậm chí còn có lương tâm tội lỗi hay ác theo BTT (Hê-bơ-rơ 10:22). chúng ta hãy đến gần Ðức Chúa Trời với lòng chân thành trong sự bảo đảm trọn vẹn của đức tin, tấm lòng được tẩy sạch khỏi lương tâm tội lỗi, và thân thể được rửa sạch bằng nước trong. (Hê-bơ-rơ 10:22 – BD2011)
Nguyên nhân gì khiến lương tâm con người trở nên yếu đuối, tội lôi, bại hoại, chai lì? Lý do gì khiến con người thiếu lương tâm hay mất lương tâm do hai lý do chính sau đây.
1) Họ từ chối lắng nghe tiếng lương tâm, trở nên chai lì với tiếng nhắc nhở, cáo trách. Họ viện lý do này, lý do nọ để bào chửa, để át đi tiếng lương tâm.
Năm 1984 một chiếc máy bay hảng Avianca đâm vào núi khiến hàng 100 hành khách thiệt mạng. Khi nghe lại black box, hệ thống thu lại những lời đối thoại của phi công trong phòng lái trước khi máy bay đâm vào núi, các nhân viên nghe tiếng máy báo động nhắc khẩn trương nhiều lần “Pull up, pull up” Tuy nhiên phi công trưởng lại nạt lại “Shut up, gringo” rồi tắt hệ thống báo động. Vài phút sau đó, phi cơ đâm thẳng vào núi khiến mọi người thiệt mạng.
Dù ĐCT ban cho con người lương tâm như một hệ thống báo động nhưng con người vẫn có thể tắt tiếng gọi nó. Hiểu rõ điều này nên PL viết cho HT Cô-rinh-tô rằng dù lương tâm ông bảo không có gì sai quấy, nhưng không vì vậy mà ông vô tội: vì tôi chẳng thấy mình có điều gì đáng tội, nhưng tôi cũng không nhờ sự đó mà được xưng là công bình: Đấng xử đoán tôi, ấy là Chúa. (1 Cô-rinh-tô 22:4).
Đây là một câu KT rất quan trọng để cho biết rằng tiếng lương tâm không thể là tiếng duy nhất, tiêu chuẩn duy nhất về đạo đức, giúp con người nhận biết đúng sai nhưng phải là ĐCT. ĐCT mới chính là Đấng xét đoán chúng ta dựa theo tiêu chuẩn đạo đức Chúa ban cho qua KT.
2) Không chỉ từ chối lắng nghe tiếng lương tâm, con người lại còn chối bỏ luật pháp ĐCT đặt để trong lòng họ và thay luật pháp đó bằng chính luật con người làm ra. Như trong hôn nhân, trong
Tác giả của chuyện Hành trình vào vĩnh cửu (Pilgrim progress) là John Bunyan có viết một quyển sách tựa là Cuộc thánh chiến (Holy War). Chuyện viết về một thành phố tên là Mansoul (linh hồn con người) có một người giữ thành trên tường cao. Người giữ thành tượng trưng cho lương tâm và nhiệm vụ là phải báo động khi thành bị nguy hiểm. Nhưng ma quỉ, Sa-tan đầu độc người giữ thành. Theo chuyện thì chất độc không giết người giữ thành nhưng khiến ông điên loạn. Khi nguy hiểm thì lại làm thinh, nhưng khi bình yên thì lại kêu rống lên như nguy hiểm đang xảy đến!
Lương tâm của bao nhiêu người trong xã hội hôm nay cũng bị đầu độc bởi ma quỉ khiến cho điên loạn đến nỗi nhầm lẫn tội lỗi với đạo đức và đạo đức với tội lỗi. Như hôm nay bao nhiêu điều mà trước kia xem là tội lỗi thì nay xem là đạo đức như hôn nhân giữa người đồng tính hay như định nghĩa của giới tính linh động (gender fluidity). Thậm chí thuốc độc của ma quỉ giết chết cả lương tâm con người khiến cho họ không còn áy náy, do dự, đắng đo khi phạm tội!
Đối với người tín đồ, tiếng lương tâm không thể thay thế cho tiếng Chúa dạy dỗ, nhắc nhở trong KT bởi ĐTL. Nền tảng đạo đức của tín đồ không phải là tiếng lương tâm nhưng là lời KT dạy. Luật pháp trong lòng tín đồ phải dựa vào lời Chúa.
Là người tín hữu, chúng ta phải giữ lương tâm của mình trong sạch bằng cách vâng lời Đức Chúa Trời và giữ mối quan hệ của chúng ta với Ngài trong sự bền chặt. Chúng ta làm điều này bằng cách áp dụng Lời của Ngài, đổi mới và mềm mại tấm lòng của chúng ta không thôi. Chúng ta quan tâm đến những người có lương tâm yếu đuối, đối xử với họ bằng tình yêu thương và sự cảm thông của Cơ đốc nhân.
KT còn có một lời hứa vô cùng quí báu là ai tiếp nhận ĐCJC là Cứu Chúa của đời sẽ còn được ĐTL thanh tẩy lương tâm. 13 Vì nếu huyết của dê đực và bò đực cùng tro bò cái tơ đem rảy trên người ô uế còn thánh hóa họ cho được thanh sạch về thân xác, 14 thì huyết Chúa Cứu Thế là Đấng nhờ Thánh Linh đời đời dâng hiến chính mình Ngài như một sinh tế không tì vết cho Đức Chúa Trời càng có hiệu lực muôn phần hơn, để thanh tẩy lương tâm chúng ta khỏi những công việc chết để phụng vụ Đức Chúa Trời hằng sống. (Hê-bơ-rơ 9:13-14 – BDM)
ĐCT ban cho con người lương tâm để nhắc họ là người có tội. Tiếng cáo trách, lên án của lương tâm giúp con người biết rằng họ sẽ bị xử bởi Đấng ban phát luật pháp. Nhưng KT dạy rằng ĐCT đã chịu chết, huyết Chúa đã đổ ra trên thập giá nhằm để thanh tẩy, làm sạch lương tâm những ai tin nhận Ngài.
Đấng vô tội đã vì kẻ có tội như tôi và qv chịu chết trả giá đắt của tội để ai tin Ngài được tha tội, trắng án khi đứng trước tòa án lương tâm.
Cho nên hiện nay chẳng còn có sự đoán phạt [buộc tội, kết án] nào cho những kẻ ở trong Đức Chúa Jêsus Christ. (Rô-ma 8:1)