Đối Diện Với Thất Vọng

Hễ còn sống trong đời là còn gặp thất vọng. Tuần lễ qua hay ngay từ sáng nay có bao nhiêu người trong số quí vị đây bị thất vọng về việc này hay việc nọ? Đoạn KT sáng nay chúng ta sẽ tìm hiểu nói về thất vọng. Tôi xin được đọc lời Chúa trong XEDTK 15:22-16:4

Ba điều tôi muốn chia sẽ từ đoạn KT này: 1) Trước khi thất vọng, 2) Trong khi thất vọng, 3) Sau khi thất vọng.

TRƯỚC KHI THẤT VỌNG

Đoạn KT ghi lại câu chuyện dân sự Y-sơ-ra-ên đi từ Biển Đỏ vào sa mạc Su-rơ. 3 ngày không tìm được nước uống. Khi tìm được nước thì nước lại đắng không uống được nên dân sự thất vọng, cáo trách Mô-se về sự thiếu nước. Nhưng trước sa mạc Su-rơ không nước và nước đắng tại Ma-ra là gì? Là phép lạ ĐCT thực hiện qua Mô-se cho dân Ngài đi qua Biển Đỏ. Cũng chính vì lý do đó mà trong đầu đoạn 15 này Mô-se và toàn dân chúng ca hát vui mừng về phép lạ mầu nhiệm đã chứng kiến và kinh nghiệm. Nhưng chỉ 3 ngày sau đó, sự vui mừng về phép lạ, về chiến thắng Chúa ban trở nên thất vọng, thất vọng lớn. Đây là bài học đầu tiên có thể rút ra từ đoạn KT này: trước khi thất vọng thường là thắng lợi.

Thất vọng xãy ra khi chúng ta mong muốn, ước ao, hy vọng điều gì đó nhưng lại không thành. Hễ thắng lợi càng lớn, mong ước, hy vọng càng nhiều bao nhiêu thì thất vọng càng sâu, càng nặng nề đến mấy. Chúng ta thất vọng về nhiều thứ (trăm ngàn thứ) và có nhiều mức độ khác nhau từ nhẹ, dễ quên đến nặng, không thể quên.

Tôi thường tập thể dục bằng cách đi bơi sáng sớm. Trước khi đi, tôi quậy sẵn cà phê và bỏ vào bình thủy giữ nóng (thermal) để uống sau khi bơi. Một buổi sáng sau khi bơi ra lục trong túi không thấy bình thủy cà phê đâu cả. Thất vọng đầu tiên. Không sao tôi sẽ đi mua cà phê ở tiệm Dunkin Donuts và lại còn có dịp mua thêm một vài cái donuts để ăn. Đến tiệm chờ trong hàng, rờ túi mới biết rằng không có xu nào cả. Thất vọng thứ hai. Không sao chạy ra xe lấy bóp. Ra xe, không thấy bóp đâu cả. Thất vọng thứ ba và đồng thời lo lắng. Nghĩ một hồi mới nhớ ra chắc đã để quên bóp tại phòng thay đồ. Vừa chạy xe vừa lo lắng. Bực mình vì đầu óc lơ đãng, dễ quên. Chạy đến hồ bơi, vào phòng thay đồ không thấy. Thất vọng thứ tư. Chạy ra front desk hỏi có ai lượm được bóp. Nope. Thất vọng thứ năm. Hay mình để bóp ở nhà? Chạy về nhà. Tìm nơi thường để bóp, không có. Thất vọng thứ sáu trầm trọng! Kiếm gần 10 phút mới nhớ để quên trong túi áo lạnh. Nhìn đồng hồ trễ giờ làm, chưa có cà phê, mấy vui cả buổi sáng vì 6-7 thất vọng!

Có bao giờ quí vị sau một ngày vui vẻ, làm việc trôi chảy, mọi sự tốt đẹp, trên đường lái xe về chủ ý sẽ ăn uống với gia đình vui vẻ, nhưng chỉ 5-10 phút sau khi vào nhà lại có chuyện gây gỗ, cơm không lành, canh không ngọt. Tối đó con vào phòng lên mạng internet, chồng vợ mỗi người ngủ một bên giường, không ai nói đến ai. Thất vọng thường đến sau thuận lợi, thành công.

Hội thánh cầu nguyện để mua được cơ sở. Được cơ sở rồi tín đồ lại không đồng ý với nhau về thứ tự sửa đổi cơ sở hay trang trí thế nào. Bên này thất vọng với bên kia, cá nhân này với cá nhân nọ!

Mô-se lên núi nhận 10 điều răn từ ĐCT trên đỉnh núi Si-nai. Trở xuống thấy anh mình đúc cho dân một con bò vàng và dân sự cúi đầu thờ lạy con bò vàng! Thất vọng biết bao sau kinh nghiệm gặp gỡ ĐCT và nhận 10 điều răn từ chính Chúa ban cho.

Khi Giô-suê dẫn dân sự vào đất hứa. Họ đi quanh thành Giê-ri-cô 7 ngày tường thành xụp đổ. Thắng lợi vẽ vang. Sau đó Giô-suê gởi thám tử dọ trước về thành A-hi. Khi về họ báo cáo không cần nhiều binh, chỉ 2-3 ngàn là đủ. Giô-suê đưa 3000 người đánh . Họ bại trận thảm thiết. Thất vọng. Sau Giê-ri-cô thường là A-hi! Hay tiên tri Ê-li chiến thắng 400 tiên tri thần Ba-anh cách vẽ vang trên núi Cạt-mên nhưng không lâu lại sợ hãi phải bỏ chạy , sầu não xin Chúa lấy mạng sống ông vì hoàng hậu Giê-sa-bên.

Núi Si-nai, thành Giê-ri-cô, gò Cạt-mên của quí vị là gì? Nên nhớ sẽ có bò vàng, A-hi và hoàng hậu Giê-sa-bên khiến quí vị thất vọng vô cùng.

Trong câu chuyện đã đọc, chỉ 3 ngày trước đó dân sự thấy ĐCT dùng Mô-se để tẻ biển cho họ đi trên đất cách an toàn. Họ ca ngợi, ăn mừng. Ba ngày sau vào đồng vắng không tìm ra nước. Khi tìm được thì nước lại đắng. Cũng là nước. Tại biển Đỏ vì nước mà họ không đi qua được; rồi Chúa giải cứu. Trong sa mạc Su-rê, không có nước. Tại Ma-ra nước đắng. Dân lại trách móc Mô-sê. 3 ngày trước đó Mô-se là anh hùng, 3 ngày sau ông là kẻ hại họ! Cùng 1 việc, 1 hoàn cảnh, 1 nhóm người nhưng tùy theo lúc, theo thời có thể đem đến vui mừng, thắng lợi, thành công; lại cũng có lúc đem đến thất vọng, cay đắng, chua chát.

Chính vì vậy khi hầu việc Chúa, chớ làm để vừa lòng, đẹp lòng người ta. Không ai có thể làm vừa lòng mọi người cả. Hai đội banh thi đấu. Cha mẹ bên đây cầu nguyện cho con mình thắng. Bên kia cũng vậy. Khi trời mưa, người làm vườn vui vẻ, nhưng người có picnic lại rầu.

LÝ DO THẤT VỌNG

Lý do gì chúng ta thất vọng? Có người nói đừng hy vọng thì khỏi thất vọng. Nhưng không có hy vọng thì làm sao mà sống. Chúng ta thất vọng vì mấy lý do chính sau đây: 1) Vật chất, 2) Tình cảm, 3) Sự việc xãy ra (diễn biến), 4) Người ta, 5) Bản thân.

1. Vật chất

Câu chuyện khi mới đến Albuquerque 28 năm trước được thơ mời đi xem đồ trong nhà và được tặng camera

Tâm trạng của Lót sau một thời gian sinh sống trong thành Sô-đôm. Trước đó Lót chọn cho mình đất tốt như vườn Ê-đen.

Phone cũ so sánh với iPhone 6

Các ngươi chớ chứa của cải ở dưới đất, là nơi có sâu mối, ten rét làm hư, và kẻ trộm đào ngạch khoét vách mà lấy; 20 nhưng phải chứa của cải ở trên trời, là nơi chẳng có sâu mối, ten rét làm hư, cũng chẳng có kẻ trộm đào ngạch khoét vách mà lấy. 21 Vì chưng của cải ngươi ở đâu, thì lòng ngươi cũng ở đó. (Ma-thi-ơ 6:19-21) Sâu mối, ten rét, trộm cướp sẽ làm cho chúng ta thất vọng, thậm chính tuyệt vọng khi mất vật chất.

2. Tình cảm, quan hệ: bị lợi dụng, phụ bạc; mất mát quan hệ quan trọng trong đời

Mất bồ, mất người yêu

Quanh hệ trong tình bạn, giữa tín đồ: tình cảm thay đổi với thời gian: trước gần gũi, thân thiết, tin tưởng nhau nhưng sau lại xa cách, nghi ngờ, thậm chí trách móc, nói xấu nhau

Gia-cốp bị lừa lấy Lê-a thay vì Ra-chên

Trên biển Ti-bê-ri-a, ĐCJC hỏi Phi-e-rơ 3 lần có yêu Chúa thì chăm sóc chiên Ngài. Sau đó Chúa gọi ông: Hãy theo Ta. Khi thấy Giăng, người ĐCJC yêu thương hơn các sứ đồ khác, Phierơ hỏi: Còn người này về sau sẽ thế nào?

3. Sự việc xãy ra (diễn biến)

Không trong sự kiểm soát, trong tầm tay của mình: dự tính điều này điều nọ rồi lại lâm bệnh, không làm được điều mình dự tính, mong muốn

Lót và gia đình và tài sản bị bắt chiếm trong cuộc chiến tranh giữa các vua

4. Bản thân mình

Mr. & Mrs. Perfection, ông bà Toàn Hảo muốn tất cả mọi việc đều phải toàn hảo

Thất vọng vì tay làm không khéo; vì học không được điểm cao như người này người nọ; không giàu có như người

Thất vọng với những bài giảng

5. Người ta – Đây là thất vọng thường xuyên nhất

Mô-se lãnh đạo dân sự ra khỏi xứ nô lệ, nhưng họ than phiền, trách móc, nghi ngờ, chê bai, chỉ trích, lên án ông biết bao nhiêu lần. Dân dễ quên ơn nhưng lại mau than phiền, chỉ trích.

Thường người ta sẽ quên 10 điều giúp, 10 điều tốt làm cho bởi vì 1 điều không làm, không giúp hay làm không vừa ý. Đến nỗi tục ngữ VN có câu: Cứu vật vật trả ơn, cứu nhân nhân trả oán.

Tín đồ so sánh mục sư này với ms nọ, rồi thất vọng với MS mình! [Sẽ tìm hiểu sâu hơn qua cuộd đời hầu việc Chúa của PL, đặc biệt lúc cuối đời trong thư 2 Ti-mô-thê]

Thà nương náu mình nơi Đức Giê-hô-va Còn hơn tin cậy loài người. 9 Thà nương náu mình nơi Đức Giê-hô-va Còn hơn tin cậy vua chúa.(TT 118:8)

Chớ nhờ cậy nơi các vua chúa, Cũng đừng nhờ cậy nơi con loài người, là nơi không có sự tiếp trợ. 4 Hơi thở tắt đi, loài người bèn trở về bụi đất mình; Trong chính ngày đó các mưu mô nó liền mất đi. 5 Phước cho người nào có Đức Chúa Trời của Gia-cốp giúp đỡ mình, Để lòng trông cậy nơi Giê-hô-va Đức Chúa Trời mình! (TT 146:3-5)

TRONG KHI THẤT VỌNG

Thường thất vọng đến sau thắng lợi, thành công. Sau kinh nghiệm ở đỉnh núi Si-nai là kinh nghiệm về con bò vàng; sau Giê-ri-cô là Ahi; sau đồi Cạt-mên là hoàng hậu Ê-xê-bên. Luôn luôn là vậy.

Câu hỏi không phải là làm sao để khỏi thất vọng (hay đừng hy vọng gì cả) nhưng là chúng ta phải làm gì khi thất vọng. Thường thì trong khi thất vọng, chúng ta không nghĩ gì khác ngoài nỗi thất vọng, về người khiến mình thất vọng. Quên cả ĐCT và mọi điều Chúa dạy trong KT.

Khi thất vọng, có những điều tránh làm và những điều nên làm. Thái độ, hành động, lời nói, phản ứng trong khi thất vọng sẽ hoặc làm cho chúng ta trở nên hờn giận, cay đắng, hoặc làm cho chúng ta trở nên ngọt ngào hơn.

Những điều tránh làm: 1) Đổ trút, 2) Rủa sả, 3) Nuôi dưỡng, 4) Rêu rao, 5) Trả thù

1) Đổ trút, đổ thừa: dump on people. Khi thất vọng chúng ta đổ trút sự thất vọng, buồn phiền lên người khác. Trách móc người khác, đỗ thừa cho người khác

A-đam đổ thừa ĐCT và E-va, E-va đổ thừa con rắn: Đức Chúa Trời phán hỏi: Ai đã chỉ cho ngươi biết rằng mình lõa lồ? Ngươi có ăn trái cây ta đã dặn không nên ăn đó chăng? 12 Thưa rằng: Người nữ mà Chúa đã để gần bên tôi cho tôi trái cây đó và tôi đã ăn rồi. 13 Giê-hô-va Đức Chúa Trời phán hỏi người nữ rằng: Người có làm điều chi vậy? Người nữ thưa rằng: Con rắn dỗ dành tôi và tôi đã ăn rồi. (STK 3:11-13)

A-rôn đổ thừa dân sự sau khi đúc con bò vàng: Môi-se bèn nói cùng A-rôn rằng: Dân nầy làm chi anh, mà anh xui cho chúng phạm tội nặng dường ấy? 22 A-rôn đáp rằng: Xin chúa tôi đừng nổi giận, chúa biết rằng dân nầy chuyên làm điều ác! 23 Họ có nói cùng tôi rằng: Hãy làm các thần đi trước chúng tôi; vì về phần Môi-se nầy, là người đã dẫn chúng tôi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, chúng tôi chẳng biết có điều chi xảy đến cho người rồi. 24 Tôi bèn nói cùng chúng rằng: Ai có vàng hãy lột ra! Họ bèn đưa cho tôi, tôi bỏ vào lửa, và bởi đó thành ra bò con nầy. (Xuất 32:21-24)

Tín đồ có chuyện không vui trong nhà đến nhà thờ thấy ông mục sư đang nói chuyện với người khác mà không thấy mình, nên trách là vô tâm, không quan tâm, để ý đến tín đồ. MS có chuyện không vui ở nhà, đem chuyện không vui đó làm đề tài giảng cho hội thánh.

Chồng bị chủ làm khó dễ, thất vọng, bực mình. Về nhà la lối với vợ về cơm nấu, về nhà cửa bê bối. Vợ bực mình, la con không biết phụ hợ cha mẹ, chỉ vào mạng internet. Con bực mình la em mình. Em bực mình đá con chó. Con chó bực mình cắn lại chồng!

2) Rủa sả, trách móc

Dân sự đổ thừa, trách móc Mô-se

Vả, khi Pha-ra-ôn đến gần, dân Y-sơ-ra-ên ngước mắt lên, thấy dân Ê-díp-tô đuổi theo, bèn lấy làm hãi hùng, kêu van Đức Giê-hô-va. 11 Chúng lại nói cùng Môi-se rằng: Xứ Ê-díp-tô há chẳng có nơi mộ phần, nên nỗi người mới dẫn chúng tôi vào đồng vắng đặng chết sao? Người đưa chúng tôi ra xứ Ê-díp-tô để làm chi? 12 Chúng tôi há chẳng có nói cùng người tại xứ Ê-díp-tô rằng: Để mặc chúng tôi phục dịch dân Ê-díp-tô, vì thà rằng phục dịch họ còn hơn phải chết nơi đồng vắng? (Xuất 14:10-12)

Kế đến đất Ma-ra, nhưng vì nước tại đó đắng, uống chẳng được, nên chi chỗ nầy gọi là Ma-ra. 24 Dân sự bèn oán trách Môi-se rằng: Chúng tôi lấy chi uống? (15:23-24)

Nhằm ngày mười lăm tháng hai [1 tháng 15 ngày], sau khi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, cả hội chúng Y-sơ-ra-ên ở nơi Ê-lim đi đến đồng vắng Sin, nằm về giữa khoảng Ê-lim và Si-na-i. 2 Cả hội chúng Y-sơ-ra-ên oán trách Môi-se và A-rôn tại nơi đồng vắng, 3 nói cùng hai người rằng: Ôi! thà rằng chúng tôi chịu chết về tay Đức Giê-hô-va tại xứ Ê-díp-tô, khi còn ngồi kề nồi thịt và ăn bánh chán hê! Vì hai người dẫn dắt chúng tôi vào nơi đồng vắng nầy đều bị chết đói (16:1-3)

Chỉ trong vòng 1 tháng 15 ngày sau khi ra khỏi xứ nô lệ, dân sự trách móc Mô-se 3 lần! Nếu tôi là Mô-se, tôi sẽ bảo họ: hãy trở về lại xứ nô lệ, ta và nhà ta sẽ vào đất hứa.

3) Nuôi dưỡng (gậm nhắm): để trong lòng, suy nghĩ tới lui về người, việc đã làm cho mình thất vọng.

Một số loài vật là loài nhai lại. Khi rảnh rỗi nó sẽ đem đồ đã ăn để nhai lại. Như lạc đà, cừu, lừa, bò, trâu… Người gậm nhấm thất vọng cũng nhai lại; có khác chăng là loài nhai lại được bổ ích, nhưng nếu chúng ta nhay lại thất vọng sẽ bị thuốc độc. Điều nên nhai lại là KT.

Cho con chó đen ăn. Hễ gậm nhấm càng lâu càng nuôi dưỡng chó đen càng nhiều.

Có ích lợi gì khi nuôi dưỡng thất vọng trong lòng? Trái lại chỉ có hại cho chính bản thân mình, cho gia đình mình, cho hội thánh, cho công việc Chúa.

Nuôi dưỡng thất vọng sẽ sinh ra buồn phiền, chán nản, nghi ngờ mọi người, rồi sinh ra cay đắng trong lòng. Chúa dạy đừng hờn giận lâu.

Ví bằng anh em đang cơn giận, thì chớ phạm tội; chớ căm giận cho đến khi mặt trời lặn và đừng cho ma quỉ nhân dịp [có dịp lợi dụng]. (Eph 4:26). Lời Chúa dạy chớ giận hờn lâu để ma quỉ có dịp lợi dụng.

Phải bỏ khỏi anh em những sự cay đắng, buồn giận, tức mình, kêu rêu, mắng nhiếc, cùng mọi điều hung ác (Ê-phê-sô 4:31)

Hãy thận trọng để trong anh chị em đừng có ai hụt mất ân sủng của Đức Chúa Trời; đừng để rễ cay đắng mọc ra gây rối và do đó làm ô uế nhiều người. (Heb 12:15 – BDM)

4) Rêu rao: nói cho nhiều người biết về người đã làm cho mình thất vọng.

Người trưởng thành trong Chúa là người nghĩ đến công việc của Chúa, của hội thánh thay vì chỉ nghĩ đến cảm xúc thất vọng, buồn phiền trong lòng. Người trưởng thành làm điều Chúa dạy, thay vì làm theo cảm xúc. [người nói với chủ tôi không thấy muốn đi làm nên nghĩ ở nhà để thực với lòng và cảm xúc!]

Có ích lợi gì khi đem chồng mình, vợ mình ra bêu bao về việc làm không đúng, không phải trước người ta? Hay nói về anh chị em trong Chúa về những lầm lỗi đã phạm cùng mình cho người khác?

Rêu rao sẽ gây ra sự bất hòa, nghi ngờ trong lòng anh chị em mình.

Hỡi anh em, chớ nói hành nhau. Ai nói hành anh em mình hoặc xét đoán anh em mình, tức là nói xấu luật pháp, và xét đoán luật pháp. (Gia-cơ 4:12)

Nhược bằng có ai tưởng mình là tin đạo, mà không cầm giữ lưỡi mình, nhưng lại lừa dối lòng mình, thì sự tin đạo của người hạng ấy là vô ích. (Gia-cơ 1:26)

5) Trả thù: anh chị làm cho tôi thất vọng, tôi sẽ làm cho anh chị thất vọng lại; sẽ biết tay tôi, không phải chỉ 1 mà sẽ phải trả 10

Hãy chúc phước cho kẻ bắt bớ anh em; hãy chúc phước, chớ nguyền rủa. (Rô-ma 12:14)

Chớ lấy ác trả ác cho ai; phải chăm tìm điều thiện trước mặt mọi người. (Rom 12:17)

Hỡi kẻ rất yêu dấu của tôi ơi, chính mình chớ trả thù ai, nhưng hãy nhường cho cơn thạnh nộ của Đức Chúa Trời; vì có chép lời Chúa phán rằng: Sự trả thù thuộc về ta, ta sẽ báo ứng. 20 Vậy nếu kẻ thù mình có đói, hãy cho ăn; có khát, hãy cho uống; vì làm như vậy, khác nào mình lấy những than lửa đỏ mà chất trên đầu người. 21 Đừng để điều ác thắng mình, nhưng hãy lấy điều thiện thắng điều ác. (12:19-21)

Điều nên làm: 1) Giao phó thất vọng cho Chúa, 2) Kiên nhẫn để Chúa làm việc, 3) Tiếp tục tiến tới

Khi Mô-se kêu cầu cùng Chúa về nước đắng, ĐCT chỉ cho ông một khúc cây gỗ. Khi liệng khúc cây xuống nước, thì nước từ đắng trở nên ngọt ngào. Trước khi loài người chế ra những đồ lượt nước thì ĐCT đã có từ ngàn xưa.

1) Giao phó thất vọng cho Chúa

Dân sự bèn oán trách Môi-se rằng: Chúng tôi lấy chi uống? 25 Môi-se kêu van Đức Giê-hô-va. Ngài bèn chỉ cho người một cây gỗ, người lấy liệng xuống nước, nước bèn hóa ra ngọt (Xuất 15:24-25)

Mô-se kêu van cùng ĐCT. Ông dâng trình nan đề lớn, sự dân sự ta thán, phàn nàn cho Chúa.

Mục đích của Ma-ra là gì? Để thử dân sự. ĐCT có thể dùng điều không như ý muốn của chúng ta để thử luyện đức tin, giúp chúng ta càng thêm mạnh mẽ, trưởng thành.

2) Kiên nhẩn để Chúa làm việc

* Hãy trông đợi Đức Giê-hô-va; Hãy vững lòng bền chí! Phải, hãy trông đợi Đức Giê-hô-va. (TT 27:14)

* Vì chúng ta được cứu trong sự trông cậy, nhưng khi người ta đã thấy điều mình trông rồi, ấy không phải là trông nữa: mình thấy rồi, sao còn trông làm chi? 25 Song nếu chúng ta trông điều mình không thấy, ấy là chúng ta chờ đợi điều đó cách nhịn nhục. (Rô-ma 8:24-25)

* Ngài bèn chỉ cho người một cây gỗ, người lấy liệng xuống nước, nước bèn hóa ra ngọt (Xuất 15:25)

Áp-ra-ham chờ đợi ĐCT ban cho con trai dù tuổi đã lớn.

3) Tiếp tục tiến tới

Chớ chùn bước hay bỏ cuộc khi thất vọng. Đừng trở nên hoài nghi tất cả hay cay đắng với mọi người. Nhưng tiếp tục làm điều Chúa dạy. Không xa Ma-ra bao xa (5 miles) là Ê-lim nơi đó có mười hai suối nước, và bảy mươi cây chà là; dân sự đóng trại tại đó, gần bên suối nước. (Xuất 15:27)

* Hỡi anh em, về phần tôi, tôi không tưởng rằng đã đạt đến mục đích, 14 nhưng tôi cứ làm một điều: quên lửng sự ở đằng sau, mà bươn theo sự ở đằng trước, tôi nhắm mục đích mà chạy, để giựt giải về sự kêu gọi trên trời của Đức Chúa Trời trong Đức Chúa Jêsus Christ. 15 Vậy, hễ những người trọn vẹn trong chúng ta, phải có ý tưởng đó; và nếu anh em tưởng đàng khác, Đức Chúa Trời cũng sẽ lấy sự đó soi sáng cho anh em. (Phi-líp 3:13-15)

Ví dụ về Phao-lô lúc cuối đời theo thư 2 Ti-mô-thê

Thư viết khi bị bắt giam lúc cuối đời tại thành La-mã. Đến lúc này PL đã hầu việc Chúa trên 30 năm (gặp ĐCJC trên đường đến thành Đa-mách và tin Ngài năm 34; thư 2 Ti-mô-thê viết khoảng 66-67) Viết 14 thư/sách trong số 27 sách TU. Qua 3 cuộc truyền giáo tại các vùng Tiểu Á, Âu Châu, cả đến thành Jerusalem và La-mã. Lập các hội thánh và gây dựng các tín đồ đầu tiên. Chịu khổ cực trăm đường vì tin lành : Tôi đã lao khổ nhiều hơn, bị tù nhiều hơn, bị đánh đập quá nhiều, suýt chết nhiều lần. 24 Năm lần tôi bị người Do Thái đánh đòn, mỗi lần chỉ thiếu một roi đầy bốn chục. 25 Ba lần bị đánh đòn, một lần bị ném đá, ba lần chìm tàu, một ngày một đêm lênh đênh trên biển cả. 26 Trong nhiều cuộc hành trình, tôi bị nguy hiểm trên sông ngòi, nguy hiểm vì trộm cướp, nguy hiểm vì chính dân mình, nguy hiểm nơi dân ngoại, nguy hiểm ở thành phố, nơi sa mạc, ngoài biển, nguy hiểm vì các anh chị em giả, 27 lao lực, khó nhọc, nhiều lúc thức đêm, chịu đói chịu khát, nhiều khi bị đói khát, rét buốt và trần truồng, 28 chưa kể những việc khác, mỗi ngày tôi băn khoăn lo lắng cho tất cả các hội thánh. (2 Cô-rinh-tô 11:23-28)

1) Đổ trút, 2) Rủa sả, 3) Nuôi dưỡng, 4) Rêu rao, 5) Trả thù

Nhưng đến cuối đời những tín đồ tại xứ A-si khi thấy PL bị tù ngục lại lìa bỏ ông. Thay vì đổ lỗi, rủa sả, gậm nhấm (nuôi dưỡng), rêu rao hay trả thù, PL giao phó vấn đề cho Chúa, nghĩ đến điều tích cực và chú tâm vào điều có thể làm được mà tiếp tục.

Con biết rằng mọi người ở xứ A-si đã lìa bỏ ta; trong số ấy có Phy-ghen và Hẹt-mô-ghen. 16 Cầu xin Chúa thương xót lấy nhà Ô-nê-si-phô-rơ, vì người đòi phen yên ủi ta, chẳng hề lấy sự ta bị xiềng xích làm xấu hổ. 17 Lại còn, khi người vừa đến thành Rô-ma, đã vội vả kiếm ta, và kiếm được. 18 Xin chính mình Chúa cho người tìm thấy sự thương xót của Chúa trong ngày đó! Con lại biết hơn kẻ khác, người ở Ê-phê-sô đã hầu việc ta mọi đàng. (2 Ti-mô-thê 1:15-18)

Hãy cố gắng đến cùng ta cho kíp; 10 vì Đê-ma đã lìa bỏ ta rồi, tại người ham hố đời nầy, và đã đi qua thành Tê-sa-lô-ni-ca. Cơ-rết-xen đi trong xứ Ga-li-lê, còn Tít thì đi xứ Đa-ma-ti rồi. 11 Chỉ có một mình Lu-ca ở với ta… Khi ta binh vực mình lần thứ nhất, chẳng có ai giúp đỡ; hết thảy đều lìa bỏ ta. Nguyền xin điều đó đừng đổ tội về họ! (4:9-11, 19)

KT cũng dạy rằng dù sau nhiều sự phục vụ con người vẫn rất mau quên. Mau trách, chậm khen. Mau quên, chậm nhớ về điều người làm cho mình.

Dân sự phàn nàn cùng Mô-se bao nhiêu lần trong đồng vắng. Rất mau quên điều ông đã thực hiện cho họ. Vì vậy khi làm việc gì chớ nghĩ về sự người trả ơn.

“I assume that those who cling to old beliefs will be able to whisper their thoughts in the recesses of their homes, but if they repeat those views in public, they will risk being labeled as bigots and treated as such by governments, employers, and schools”

(Justice Samuel Alito on his dissenting opinion on same sex marriage)