Áp-ra-ham và Ngọn Lửa Phừng

Chúng ta đang trong mùa hè. Đây là mùa con cái Chúa nghĩ hè, thăm viếng gia đình. Vì lý do này tôi chọn một số bài giảng riêng biệt, độc lập thay vì một loạt bài giảng liên hệ từ tuần này sang tuần tới. Bài giảng tuần này và vài tuần tới về những cuộc gặp gở lạ thường giữa một số nhân vật trong Kinh Thánh Cựu & Tân Ước với ĐCT.

Một số câu chuyện về những cuộc gặp gở này quen thuộc với qv: như khi ĐCT hiện ra cùng Mô-se qua bụi cây cháy hoài khi ông chăn chiên trong đồng vắng; hay khi sự vinh hiển của ĐCT hiện ra khi Mô-se đứng trên một hóc đá nơi cao. Hay như khi Gia-cốp vật lộn cùng thiên sứ của ĐCT. Hay như khi tiên tri Ê-sai thấy ĐCT trong đền thờ sau khi vua Ô-xia qua đời, đất rúng động và đền thờ đầy khói.

Đây cũng là cơ hội để chúng ta có thể học biết về cuộc đời của một số nhân vật quan trọng trong KT. Như trong bài giảng hôm nay về Áp-ra-ham, một nhân vật vô cùng quan trọng trong KT. Cả 3 tôn giáo lớn là Cơ Đốc giáo, Do Thái giáo và Hồi giáo đều nhìn nhận Ạ là tổ phụ của dân sự và đức tin.

Bài giảng hôm nay về cuộc gặp gở giữa Áp-ra-ham và ĐCT ghi lại trong STK 15:1-21. Một cuộc gặp gở vô cùng lạ lùng và mang một ý nghĩa hết sức quan trọng trong chương trình cứu rỗi của ĐCT cho loài người qua Áp-ra-ham và hậu tự của ông. Cuộc gặp gở này cũng cho chúng ta biết rõ ý nghĩa thật sự của Tin Lành, tin mừng về sự cứu tội duy ân điển bởi đức tin.

BỐN DẤU MÓC QUAN TRỌNG TRONG ĐỜI ÁP-RA-HAM

Cuộc đời của Ạ được ghi lại trong STK từ phần cuối của đoạn 11 cho đến đầu đoạn 25. 14 đoạn trong số 50 đoạn trong STK, tức hơn 1/5 của sách.

15:1 Sau các việc đó, trong sự hiện thấy có lời Đức Giê-hô-va phán cùng Áp-ram rằng: Hỡi Áp-ram! ngươi chớ sợ chi; ta đây là một cái thuẫn đỡ cho ngươi; phần thưởng của ngươi sẽ rất lớn." Chú ý lúc này tên của Áp-ra-ham là Áp-ram. Áp-ram có nghĩa là người cha đáng kính, đáng trọng. Sau này ĐCT đổi tên ông sang Ạ, là cha của nhiều người. Đọc về cuộc đời của Ạ trong STK, chúng ta có thể nhận thấy có 4 dấu móc, biến cố quan trọng quan trọng thay đổi cuộc đời của ông.

Dấu móc thứ nhất ghi lại trong STK 12 khi ĐCT gọi Ạ ra khỏi quê hương, vòng bà con và nhà cha ông để đi đến một nơi mà ĐCT sẽ chỉ cho ông. Vả, Đức Giê-hô-va có phán cùng Áp-ram rằng: Ngươi hãy ra khỏi quê hương, vòng bà con và nhà cha ngươi, mà đi đến xứ ta sẽ chỉ cho. 2 Ta sẽ làm cho ngươi nên một dân lớn; ta sẽ ban phước cho ngươi, cùng làm nổi danh ngươi, và ngươi sẽ thành một nguồn phước. 3 Ta sẽ ban phước cho người nào chúc phước ngươi, rủa sả kẻ nào rủa sả ngươi; và các chi tộc nơi thế gian sẽ nhờ ngươi mà được phước. (12:1-3)

Sách Hê-bơ-rơ 11:8 viết: Bởi đức tin, Áp-ra-ham vâng lời Chúa gọi, đi đến xứ mình sẽ nhận làm cơ nghiệp: người đi mà không biết mình đi đâu

Dấu móc thứ hai: ĐCT cũng hứa sẽ làm cho người trở nên một dân lớn đông như sao trên trời, như cát dưới biển. Để trở nên một dân lớn trước hết Ạ phải có con. Khi ra khỏi xứ Cha-ran Ạ 75 tuổi, mãi đến khi ông 99, Sa-ra 90 thì 2 người vẫn chưa có con. Có nghĩa là Ạ chờ lời hứa của ĐCT gần 25 năm vẫn chưa được trả lời.

Vì vậy Ạ hỏi ĐCT: Lạy Chúa Giê-hô-va, Chúa sẽ cho tôi chi? Tôi sẽ chết không con, kẻ nối nghiệp nhà tôi là Ê-li-ê-se, người Đa-mách. 3 Áp-ram lại nói rằng: Nầy, Chúa làm cho tôi tuyệt-tự; một kẻ tôi tớ sanh đẻ tại nhà tôi sẽ làm người kế nghiệp tôi.

Dấu móc thứ ba: Chúa cũng hứa sẽ ban cho hậu tự ông đất đai (không phải cho ông; cả đời Ạ không hề làm chủ một miếng đất nào ngoại trừ miếng đất ông mua để chôn vợ và sau đó được chôn tại đó) Ta là Đức Giê-hô-va, Đấng đã dẫn ngươi ra khỏi U-rơ, thuộc về xứ Canh-đê, để ban cho ngươi xứ nầy làm sản nghiệp. Mãi đến 400 năm sau con cháu hậu tự của Ạ mới nhận được xứ này làm sản nghiệp. Vì vậy A mới hỏi ĐCT: Lạy Chúa Giê-hô-va, bởi cớ chi tôi biết rằng tôi sẽ được xứ nầy làm sản nghiệp? (15:8)

Dấu móc thứ tư cũng có thể gọi là một biến cố, một thử thách lớn nhất trong cuộc đời của Ạ: sau khi ĐCT ban cho Ạ và Sa-ra đứa con của lời hứa là Y-sắc, ĐCT bảo Ạ dâng Y-sắc làm sinh tế. Hãy dẫn con trai của con, đứa con một mà con yêu dấu, là Y-sác, đi đến đất Mô-ri-a. Tại đó, con hãy dâng đứa trẻ làm tế lễ thiêu trên một trong những ngọn núi mà Ta sẽ chỉ cho con. (STK 22:2).

Qua bốn dấu móc lớn và quan trọng đó, Ạ đều trung tín, vâng phục ĐCT.

ĐƯỢC XƯNG CÔNG BÌNH DUY BỞI ĐỨC TIN

Chúng ta có thể tóm lại về sự kêu gọi và lời hứa của ĐCT cùng Ạ như sau: Chúa nói với A hãy ra khỏi quê hương ngươi; A hỏi Chúa: Thưa Chúa đi đâu; Chúa trả lời: Nơi mà Ta sẽ chỉ cho ngươi. Chúa nói với A Ta sẽ ban cho ngươi hậu tự đông như sao trên trời, như cát dưới biển; A hỏi Chúa: Tôi chưa có con sao có thể có hậu tự; Chúa nói Con chờ. Chúa nói với A Ta sẽ ban cho ngươi xứ này làm sản nghiệp. Ạ hỏi Chúa Thưa Chúa đất đâu? Chúa nói: Chờ cho đến 400 năm sau.

Sau khi có con, Chúa nói: hãy dâng đứa con ngươi yêu mến làm của sinh tế. Dù KT không viết Ạ hỏi ĐCT: tại sao, nhưng tôi tin chắc rằng câu hỏi này đến trong trí, trong tim ông biết bao nhiêu lần trên đường đem Y-sắc đến nơi Chúa chỉ để dâng của sinh tế. Chỉ biết Chúa bảo Ạ hãy đi đến nơi Ta chỉ cho, đem theo dao, đem theo củi, đem Y đến bàn thờ làm con sinh tế.

Tuy nhiên đoạn KT đọc sáng nay xảy ra trước khi Ạ có con, nhận đất và dâng Ỵ cho ĐCT. Tuy nhiên câu 6 viết: Áp-ram tin Đức Giê-hô-va, thì Ngài kể sự đó là công bình cho người. Trước việc làm, Ạ đã được ĐCT kể là công bình. Tại sao? Bởi vì niềm tin của ông vào Chúa.

KT dạy: Vả, không có đức tin, thì chẳng hề có thế nào ở cho đẹp ý Ngài; vì kẻ đến gần Đức Chúa Trời phải tin rằng có Đức Chúa Trời, và Ngài là Đấng hay thưởng cho kẻ tìm kiếm Ngài. (Hê-bơ-rơ 11:6). Tác giả sách Hê-bơ-rơ cũng liên hệ đến STK 15 này. Ông viết về đức tin, hy vọng như một cái neo thả sâu vào lời hứa của ĐCT: Khi Đức Chúa Trời hứa cùng Áp-ra-ham, và vì không thể chỉ Đấng nào lớn hơn, nên Ngài chỉ chính mình Ngài mà thề với người rằng: 14 Chắc ta sẽ ban phước cho ngươi nhiều, và khiến hậu tự ngươi sanh sản đông thêm. 15 Ấy, Áp-ra-ham đã nhịn nhục đợi chờ như vậy, rồi mới được điều đã hứa. 16 Người ta thường mượn danh một Đấng lớn hơn mình mà thề, phàm có cãi lẫy điều gì, thì lấy lời thề mà định. 17 Đức Chúa Trời cũng vậy, muốn càng tỏ ra cho những kẻ hưởng lời hứa biết ý định Ngài là chắc chắn không thay đổi, thì dùng lời thề. 18để nhờ hai điều chẳng thay đổi đó — hai điều ấy Đức Chúa Trời không thể nói dối — mà chúng ta là những người chạy đến ẩn náu nơi Ngài, được sự an ủi lớn và nắm chắc niềm hi vọng đã đặt trước mặt mình. 19Chúng ta giữ niềm hi vọng nầy như cái neo của linh hồn, vững vàng, chắc chắn và thấu vào phía trong màn. (Hê-bơ-rơ 6:13-19)

Chính lời hứa với lời thề là nền tảng của hy vọng, là cái neo vững vàng bền chặt của linh hồn người tin Chúa. Neo của linh hồn, vững vàng, chắc chắn.

Mục đích của neo nhằm để giữ cho chiếc tàu khỏi bị sóng biển đưa đi đây đi đó. Neo linh hồn nhằm để giữ đời sống tâm linh của người tin Chúa không bị hoàn cảnh trong đời sống đẩy đưa, thay đổi. Neo linh hồn của người tin Chúa dựa vào hy vọng nơi Chúa. Hy vọng này đến từ đâu? Đến từ hai điều không hề thay đổi: lời hứa và lời thề của ĐCT. STK 15 cho biết về 2 điều này.

Cái neo linh hồn trong đời của qv là gì? Gia đình, bè bạn, sắc đẹp, thông minh, thành công, tài của? Tất cả những cái neo này rồi cũng sẽ bị sóng gió của đời nhổ đi. Tất cả neo này chỉ bỏ vào nước thay vì vào đá chắc, vào đáy biển. Tại sao? Bởi sự cuối cùng tất cả những cái neo này đều sẽ mất đi theo thời gian. Chỉ có hy vọng trong Chúa là cái neo chắc chắn, tồn tại cho đến đời đời dù khi ngọn núi Sandia hay con sông Rio Grande không còn nữa.

Ạ tin vào lời hứa của ĐCT. Ta sẽ ban cho ngươi hậu tự: Ạ đặt neo vào lời hứa đó. Ta sẽ ban cho hậu tự ngươi đất. Ta sẽ ban cho người đứa con từ chính ngươi và Sa-ra: Ạ đặt neo vào lời hứa đó. Vì tin vào lời Chúa hứa nên cuộc đời Ạ không lung lay, giao động, bị vùi dập bởi hoàn cảnh trong đời.

Người sống với đức tin không phải là người hoàn thiện, nhưng là người tin cậy, vâng lời ĐCT trong mọi cảnh ngộ của đời sống. Chúng ta có thể để hoàn cảnh uốn nắng, thay đổi chúng ta hay chúng ta có thể để ĐCT dùng hoàn cảnh uốn nắng, thay đổi chúng ta.

Chúng ta sẽ thấy trong câu 8, Ạ cũng là một người bình thường như chúng ta. Tin Chúa như vẫn hỏi: bởi cớ chi tôi biết, làm sao tôi biết.

Người ở trong Chúa phải là người sống với đức tin và trong hy vọng nơi Chúa.

ĐƯỢC XƯNG CÔNG BÌNH DUY BỞI ĐỨC TIN

Dù sau khi được ĐCT kể là công bình, Ạ vẫn có những câu hỏi:  Đức Giê-hô-va lại phán cùng Áp-ram rằng: Ta là Đức Giê-hô-va, Đấng đã dẫn ngươi ra khỏi U-rơ, thuộc về xứ Canh-đê, để ban cho ngươi xứ nầy làm sản nghiệp. 8 Áp-ram thưa rằng: Lạy Chúa Giê-hô-va, bởi cớ chi tôi biết rằng tôi sẽ được xứ nầy làm sản nghiệp? (STK 12:7-8). Chúa ơi, làm sao con biết? Một câu hỏi rất quen thuộc, câu hỏi bình thường của bao nhiêu người tin Chúa như tôi và qv.

Sau khi nghe A hỏi, ĐCT bảo với A: Ngươi hãy bắt đem cho ta một con bò cái ba tuổi, một con dê cái ba tuổi, một con chiên đực ba tuổi, một con [chim] cu rừng và một con bò câu con. (15:9). Dù tôi và qv không hiểu ĐCT sẽ làm gì với những con vật này nhưng A hiểu rõ.

Những con vật này sẽ làm dùng cho lời thề của ĐCT cùng A. Đoạn KT theo STK 15 là đoạn KT duy nhất trong suốt CU ĐCT dùng của lễ sinh vật cho lời thề của Ngài. Qv sẽ hiểu tại sao đây là một điều hết sức đặc biệt và quan trọng. STK 15:10: Áp-ram bắt đủ các loài vật đó, mổ làm hai, để mỗi nửa con mỗi bên đối với nhau, nhưng không mổ các loài chim ra làm hai.

Ngày hôm nay khi có giao ước hay kế ước thì hai bên cùng ký giấy tờ trước sự chứng giám của người công chứng. Nhưng trong thời A khi có giao ước hay kế ước với nhau, người ta không ký giấy tờ mà làm theo cách A mổ làm hai, để mỗi nửa con mỗi bên đối với nhau.

Lời hứa không phải chỉ dễ dàng bằng chữ ký, nhưng qua hình ảnh của một sinh vật bị cắt làm đôi nếu không giữ lời hứa. Người thề hứa là người sẽ đi ngang qua giữa hai phần của con vật. Có nghĩa là nếu tôi không giữ giao ước cũng sẽ bị cắt làm hai như các con vật bị cắt làm hai để mỗi bên đối với nhau. Thì chính thân thể tôi sẽ nằm trên đất như một xác chết vì đã không giữ lời giao ước. Xác tôi sẽ làm thức ăn cho chim trên trời, cho sâu bọ dưới đất, cho thú dữ ngoài đồng. Không một cách thề hứa nào tượng hình, rõ ràng và đáng sợ như cách thức này.

Sách Giê-rê-mi 34:18-20 giải thích như sau: Những người vi phạm giao ước Ta, không thi hành các điều kiện trong giao ước chúng đã lập trước mặt Ta, Ta sẽ làm cho chúng giống như con bê bị chúng xẻ đôi để đi ngang qua giữa hai phần. 19 Các quan chức Giu-đa và Giê-ru-sa-lem, các quan thái giám, các thầy tế lễ, và toàn dân trong nước, hết thảy những người nào đi ngang qua giữa hai phần của con bê 20 đều sẽ bị nộp vào tay quân thù chúng, vào tay những kẻ tìm hại mạng sống chúng. Thây chúng sẽ làm thức ăn cho chim trời và thú rừng. (BDM)

Trong thời đó khi một vị vua chinh phục các quốc gia và bắt họ sẽ làm nước chư hầu, như ngày xưa xứ VN chúng ta là nước chư hầu cho TQ, thì vị vua chiến thắng sẽ bắt các vua của những nước bại trận là người đi giữa các thú vật bị cắt làm hai. Để nói rằng nếu các ngươi không giữ lời thề làm nước chư hầu, nếu các ngươi nổi loạn thì chính thân thể của các ngươi cũng sẽ như những xác thú vật bị cắt làm hai này. Vậy người thua trận, người vai vế thấp kém hơn, hèn mọn hơn sẽ là người đi giữa các xác chết thú vật bị cắt làm đôi.

Nhưng đoạn STK 15:12-17 viết thế này: Vả, khi mặt trời vừa lặn, thì Áp-ram ngủ mê; nầy một cơn kinh hãi, tối tăm nhập vào mình người. 13 Đức Giê-hô-va phán cùng Áp-ram rằng: Phải biết rằng, dòng dõi ngươi sẽ ngụ trong một xứ chẳng thuộc về chúng nó, làm tôi mọi cho dân xứ đó và bị họ hà hiếp bốn trăm năm. 14 Nhưng, ta sẽ đoán phạt dân mà dòng dõi ngươi sẽ làm tôi mọi đó; rồi khi ra khỏi xứ, thì sẽ được của cải rất nhiều. 15 Còn ngươi sẽ bình yên về nơi tổ phụ, hưởng lộc già sung sướng, rồi qua đời. 16 Đến đời thứ tư, dòng dõi ngươi sẽ trở lại đây, vì tội lỗi của dân A-mô-rít chưa được đầy dẫy. 17 Khi mặt trời đã lặn, thình lình sự tối mịt giáng xuống; kìa có một lò lớn khói lên, và một ngọn lửa lòe [phừng] ngang qua các xác thịt đã mổ. Ngày đó, Đức Giê-hô-va lập giao ước cùng Áp-ram

Giấc ngủ mê của A thật như một ác mộng với cơn kinh hãi, tối tăm nhập vào mình ông. Đây là bóng tối của sự kinh sợ, hãi hùng. Và trong bóng tối kinh khiếp đó, ĐCT phán cùng A về lời hứa về hậu tự và đất đai: họ làm nô lệ và sau 400 năm trời mới được hưởng đất. Rồi ĐCT hiện ra qua trong hình của một lò lớn có khói lên và một ngọn lửa lòe (cháy phừng). Làm sao chúng ta biết đây là ĐCT? Bởi vì đây cũng là hai hình ảnh khi ĐCT ngự xuống trên núi Si-nai: Vả, bấy giờ, khắp núi Si-na-i đều ra khói, vì Đức Giê-hô-va ở trong lửa giáng lâm nơi đó; khói ra khác nào khói của lò lửa lớn kia, và cả hòn núi đều rung động cách kịch liệt. (Xuất 19:18)

Và một điều hết sức kinh ngạc, lạ lùng là chính ĐCT qua hình ảnh của lò lớn khói và ngọn lửa cháy phừng đi ngang qua các xác thịt đã mổ. BDM viết như sau: Khi mặt trời đã lặn hẳn và bóng tối phủ xuống, bỗng có một lò lửa bốc khói và một ngọn lửa cháy phừng đi qua giữa các sinh tế bị phân đôi. (15:17)

Chúa hứa với A về hậu tự và về đất đai rồi chính Ngài lại đi ngang qua những sinh tế bị cắt làm hai. Lẽ ra chính A phải là người đi ngang qua các vật chết bị cắt đôi đó như các nước chư hầu đi qua trước sự chứng kiến của vua chiến thắng. Hình ảnh ĐCT đi ngang qua các sinh tế cắt làm hai có nghĩa thế nào. Chính ĐCT hứa với A rằng chính Ta sẽ ban cho ngươi hậu tự, đất đai làm sản nghiệp nhưng nếu Ta không làm trọn lời hứa này thì chính Ta sẽ bị phân thây, sẽ bị chết, sẽ bị diệt.

Quả thật là một điều vô cùng lạ thường, không tưởng tượng được có thể xảy ra: Một ĐCT toàn năng, Đấng Sáng Tạo muôn loài hứa cùng A rằng: A, nếu Ta không ban phước cho ngươi, cho con cháu ngươi thì nguyện sự bất tử của Ta sẽ trở nên tử vong, sự bất biến của Ta sẽ trở nên biến đổi, sự toàn năng của Ta sẽ trở nên giới hạn. Ta sẽ chết. Ta sẽ bị dứt bỏ.

Khi ĐCT qua hình lò lửa bốc khói và ngọn lửa cháy phừng đi qua các sinh tế bị cắt làm hai thì không những Chúa nói Ta sẽ chịu chết nếu không giữ những lời này, nhưng quan trọng hơn là Ta sẽ chịu chết nếu ngươi, A và hậu tự ngươi không giữ tròn phần các ngươi. Nếu Ta không giữ lời hứa, Ta sẽ bị dứt bỏ. Nhưng nếu A và hậu tự, con cháu A không giữ tròn lời hứa, thì chính Ta cũng vì các ngươi mà bị dứt bỏ. Nói cách khác đây là một lời hứa hoàn toàn đơn phương, vô điều kiện từ ĐCT cho Ạ.

Nhưng ai sẽ không thể giữ trọn lời hứa này? Chắc chắn không phải ĐCT. Điều này cũng dễ hiểu bởi vì ĐCT không thể bất hứa, không giữ tròn những điều Chúa đã hứa. Bởi vì ĐCT không thể làm trái lại với phẩm tính của Ngài như viết trong Hê-bơ-rơ 6:17-18 Đức Chúa Trời cũng vậy, muốn càng tỏ ra cho những kẻ hưởng lời hứa biết ý định Ngài là chắc chắn không thay đổi, thì dùng lời thề; 18 hầu cho nhờ hai điều chẳng thay đổi đó, và về hai điều ấy [lời hứa và lời thề] Đức Chúa Trời chẳng có thể nói dối, mà chúng ta tìm được sự yên ủi lớn mạnh, là kẻ đã trốn đến nơi ẩn náu, mà cầm lấy sự trông cậy đã đặt trước mặt chúng ta. Chúng ta giữ điều trông cậy nầy như cái neo của linh hồn, vững vàng bền chặt

ỨNG NGHIỆM CỦA GIAO ƯỚC LẠ THƯỜNG

Nếu ĐCT không thể không giữ lời hứa và lời thề, thì ai là người bội bạc lời hứa và lời thề? Hậu tự của A, tôi và qv. Vài ngàn năm sau lời giao ước lạ thường này được ứng nghiệm: Ngôi Hai ĐCT là ĐCJC phải chịu chết vì hậu tự A không giữ tròn lời giao ước. Tiên tri Ê-sai đã nói trước về điều này: Người đã bị ức hiếp, xử đoán và giết đi. Những người đồng thời với người có ai suy xét rằng Người bị cắt đứt khỏi đất người sống Là vì tội lỗi dân Ta đáng bị đánh phạt. (53:8 - BDM)

Khi ĐCJC chết trên thập giá, bóng tối dầy đặc cũng bao phủ cả xứ như bóng tối dầy đặc, kinh khiếp bao phủ khi ĐCT qua lò khói và ngọn lửa cháy phừng đi giữa các sinh tế cắt đôi mấy ngàn năm trước đó khi chính ĐCT lập một giao ước lạ thường, không điều kiện, một chiều cùng A và hậu tự. Phúc Âm Mác viết về giờ phút cuối cùng của ĐCJC trên thập tự giá: Từ giữa trưa đến ba giờ chiều, tối tăm bao trùm khắp đất. 34 Vào ba giờ chiều, Đức Giê-su kêu lớn tiếng: "Ê-lô-i, Ê-lô-i, la-ma sa-bách-tha-ni?" nghĩa là: "Đức Chúa Trời tôi ôi, Đức Chúa Trời tôi ôi, sao Ngài lìa bỏ tôi?" (Mác 15:33-34 – BDM)

Chính bởi Đấng đã làm trọn lời giao ước cùng A nếu hậu tự ngươi không giữ tròn lời giao ước thì chính Ta sẽ chịu chết, bị dứt bỏ, bị cắt đứt khỏi đất của người sống, nên những ai ở trong Ngài mới có thể nhận được đủ mọi phước thiêng liêng trên trời. A làm gì để ông và bà Sa-ra có được con trai khi ông 100, bà 90? Chỉ bởi đức tin. A làm gì để hậu tự ông đông như sao trên trời, như cát dưới biển? Chỉ bởi đức tin. A làm gì để hậu tự ông được đất làm cơ nghiệp? Chỉ bởi đức tin. Chúng ta làm gì để được ĐCT chọn lựa được cứu, được ở trong ĐCJC để được nhận đủ mọi phước thiêng liêng trên trời, để được nhận làm con nuôi, làm kẻ kế tự với Đấng Christ? Có phải vì việc làm, vì công đức, vì khả năng, vì điều gì đáng yêu đáng quí trong chúng ta? Không, chỉ bởi đức tin như A.