Vật Lộn Với Người Hay Với Chúa?
J. là cháu của Ạ. Cuộc đời của J. có thể chia làm 3 phần: 1) Giai đoạn đầu từ khi sinh ra đến khi trưởng thành J. là kẻ nắm gót chân người, kẻ lừa đảo, thủ đoạn để làm lợi cho mình; 2) Giai đoạn thứ hai gồm 20 năm từ khi J. phải bỏ nhà ra đi để trốn người anh mà ông đã lừa đảo để cướp lấy quyền trưởng nam và cướp lấy sự chúc phước của cha dành cho con trai trưởng cho đến khi ông trở về lại xứ. Trong 40 năm đó, J. là người bị nắm gót chân; 3) Giai đoạn thứ ba bắt đầu từ cuộc vật lộn trong đêm với thiên sứ: J. là người thật sự nhận biết ĐCT, ý thức rằng cả cuộc đời khi ông vật lộn với người thì thật ra đã vật lộn với chính ĐCT.
STK 25:21-26 cho biết J. là người con trai sinh đôi. Anh ông là đứa con đầu tiên sinh ra đỏ hồng, lông cùng mình như một áo tơi lông nên được đặt tên là Ê-sau có nghĩa là lông lá. Đứa em ra sau, tay nắm lấy gót Ê-sau, nên đặt tên là Gia-cốp. Gia-cốp có nghĩa là người nắm lấy gót chân, hay nghĩa bóng là người lừa dối (he deceives). Nắm gót chân anh để làm gì? Để giữ lại, để kéo lại không cho tiến tới. Cuộc đời của Gia-cốp và cách cư xử của ông hoàn toàn đúng với tên này. Gia-cốp là một người thủ đoạn, gian dối, lợi dụng cơ hội để làm cho Ê-sau lùi lại để mình tiến tới. Nói cách khác ông vật lộn, tranh đấu với anh mình để được quyền trưởng nam. KT ghi lại hai lần Gia-cốp vật lộn với anh mình Ê-sau để lấy quyền trưởng nam và với cha là Y-sắc và để được cha chúc phước.
Khi lớn lên Ê-sau là người mạnh mẽ, thích ở ngoài đồng săn bắn như cha mình. Còn Gia-cốp là công tử bột, ở nhà với mẹ trong nhà trong bếp nấu nướng. Một ngày ông đang nấu canh thì Ê-sau từ ngoài đồng săn bắn trở về. Vì đói nên Ê-sau xin Gia-cốp cho miếng canh. Gia-cốp đáp rằng: Nay anh hăy bán quyền trưởng nam cho tôi đi.(STK 25:31). Quả thật Gia-cốp là một người mặt dày không biết xấu hổ. Ai dám hỏi anh mình bán một bát canh để đổi lấy quyền trưởng nam. Như Gia-cốp không hề biết xấu hổ mà lợi dụng hoàn cảnh và tính xấu của anh để lấy cho được quyền trưởng nam.
Chúng ta hỏi được quyền trưởng nam có lợi gì? PTLLK 21:17 cho biết được phước cả vật chất lẫn tâm linh. Người có quyền trưởng nam được nhận gấp hai lần của cải cha mẹ để lại hơn các con khác trong gia đình. Là người đầu gia đình và lãnh đạo tinh thần của gia tộc. Gia-cốp đã phải suy nghĩ rất nhiều về quyền lợi trưởng nam và nghĩ về phương cách để lấy được quyền này. Nhưng làm sao lấy được quyền của một người đã được gắn liền không phải với khả năng, tài cáng nhưng với sự sinh trưởng mà không ai có thể chọn được?
Chúng ta có thể chọn cho mình thức ăn, việc làm, nơi sinh sống, nghề nghiệp, người phối ngẫu. Nhưng không ai có thể chọn cha mẹ sinh ra mình, ngày giờ mình sinh ra và thứ vị trong gia đình. Đây là những điều đã được ĐCT định sẵn từ trước muôn đời. Như tiên tri Giê-rê-mi viết: Có lời Đức Giê-hô-va phán cùng tôi như vầy: Trước khi tạo nên ngươi trong lòng mẹ, ta đă biết ngươi rồi; trước khi ngươi sanh ra, ta đă biệt riêng ngươi, lập ngươi làm kẻ tiên tri cho các nước (1:5) Hay như tác giả TT 139:16: Mắt Chúa đă thấy thể chất vô hình của tôi; Số các ngày định cho tôi, Đă biên vào sổ Chúa trước khi chưa có một ngày trong các ngày ấy.
Gia-cốp dù có giết chết Ê-sau cũng không thể tước đoạt được quyền trưởng nam ngoại trừ khi chính Ê-sau từ bỏ, chuyển nhượng quyền đó. Ê-sau nhận được quyền này cũng không phải vì tài giỏi hay vì chân chính mà chỉ vì đã sinh ra trước Gia-cốp. Và Ê-sau đã coi rất rẽ quyền trưởng nam đó mà bán rẽ cho Gia-cốp, kẻ nắm gót chân với giá một chén canh! J. xem như đã thành công trong việc vật lộn với anh để đoạt lấy được quyền trưởng nam.
J. vật lộn với anh để đoạt quyền trưởng nam. Rồi lại vật lộn với cha mình để được cha ban phước. Quý vị có thể về đọc câu chuyện này để xem R. & J gạt Y-sắc và Ê-sau thế nào. Nhưng tôi chỉ muốn nhắc câu 27:18-19: Gia-cốp bưng đến cha mình và nói rằng: Thưa cha! Y-sác đáp: Có cha đây; con là đứa nào đó? Gia-cốp thưa: Tôi là Ê-sau, con trưởng nam của cha; con đă làm theo lời cha dặn biểu; xin cha dậy, ngồi ăn lấy thịt săn của con, đặng linh hồn cha sẽ chúc phước cho con. Khi được hỏi: con là đứa nào đó (who is it?) thì Gia-cốp trả lời: Con là Ê-sau. Vì đã mặc quần áo của anh, lấy lông đắp lên tay và cổ để giống anh nên Gia-cốp cũng phải mang tên Ê-sau trong lúc này.
Trước khi trách mắng người gian giảo Gia-cốp chúng ta cũng nên tự xét lấy chính mình. Nếu áo quần, lông da tượng trưng cho trang sức, thái độ, hành động, dáng vẻ bề ngoài thì chúng ta đang mặc áo gì, lông gì? Khi người đời nhìn vào họ thấy gì? Y-sắc mù lòa nên lắng nghe tiếng nói, ngưởi lấy mùi vị, sờ lấy tay cổ của con. Người đời cũng ngắm nhìn, nhận xét, đánh giá chúng ta theo tiêu chuẩn của đời này, chủ yếu theo bề ngoài. Ai phân biệt được người tin Chúa với người không biết Chúa? Khi nghe tiếng nói, ngưởi lấy mùi vị, chạm đến người tín đồ, người ta sẽ kết luận gì? Ê-sau, Ê-sau, chắc là ông đó rồi dù có chút nghi ngờ! Hành động, lời nói, cư xử, thái độ của quý vị và tôi phản ánh ai?
Lần lừa dối này Gia-cốp tự thú nhận rằng tên tôi là Ê-sau. Tôi mặc áo Ê-sau, tôi mang lông như Ê-sau. Tôi là Ê-sau. Dù tự xưng tên gì đi nữa thì Gia-cốp vẫn là Gia-cốp, người nắm gót chân, người lừa dối, người thủ đoạn, tìm mọi cách để được quyền trưởng nam, để được phước cha chúc.
GIA-CỐP - KẺ BỊ NGƯỜI NẮM GÓT
Người Việt ta có câu: Vỏ quýt dầy có móng tay ngọn. Nếu có người như Gia-cốp thì sẽ có người như La-ban. Câu chuyện giữa La-ban và Gia-cốp được ghi lại trong STK 29-30. Chính lời của Gia-cốp tóm lại những gì La-ban lừa dối cháu mình: Kìa, đă hai mươi năm tôi ăn ở nơi nhà cậu, chiên cùng dê cậu nào có sảo thai, và tôi chẳng hề ăn thịt chiên đực của bầy cậu bao giờ, cũng chẳng hề đem về cho cậu một con nào bị xé; bằng có, chính tôi chịu đền đó thôi. Cậu cớ đòi luôn những con bị ăn cắp ban ngày và ăn trộm ban đêm. Ban ngày tôi chịu nắng nồng, ban đêm chịu lạnh lùng, ngủ nào có an giấc được đâu. Đó trong hai mươi năm tôi ở tại nhà cậu là thế; trong mười bốn năm giúp việc, để được hai con gái cậu, và sáu năm đặng lănh lấy bầy súc vật của cậu, mà cậu lại còn thay đổi mười lần công giá tôi. Nếu Đức Chúa Trời của cha tôi, Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, là Đấng mà Y-sác kính sợ, không phù hộ tôi, chắc bây giờ cậu đuổi tôi ra tay không, Đức Chúa Trời đă xem thấy nỗi đau-khổ tôi cùng công việc hai tay tôi làm, nên đêm qua Ngài đă xét công bình rồi đó (STK 31:38-42)
20 năm dài đầy bất công, ngược đãi từ người cậu ruột mình! Gậy ông thật trở về đập lấy chính lưng ông. Gia-cốp lừa anh mình nay bị cậu lừa lại. Người nắm gót chân người nay bị người nắm lấy gót chân. PL dạy: Chớ hề dối mình; Đức Chúa Trời không chịu khinh dể đâu; vì ai gieo giống chi, lại gặt giống ấy. (Ga-la-ti 6:8)
Chú ý khi nói với La-ban, Gia-cốp dù sợ nhưng mạnh miệng. Ông nêu lên cả ĐCT, ĐCT của cha tôi, ĐCT của Áp-ra-ham. Chúa phù hộ ông. Chúa xem thấy nỗi đau khổ. Chúa xét xử công bình. Mạnh miệng nêu tên Chúa cùng La-ban vì La-ban là người nắm gót chân, người lừa dối, người thủ đoạn. Gia-cốp giờ là nạn nhân. Nạn nhân kêu cầu ĐCT. Kẻ cướp ỷ lại chính sức lực, thủ đoạn mình. Khi là nạn nhân Gia-cốp ý thức nhanh chóng và rõ ràng rằng trong đời sống bất công, tráo trở với cậu mình, ông cần ĐCT. Trước đó có khi nào chúng ta nghe Gia-cốp lấy danh, lấy tên Chúa mà xưng cậy.
ĐỐI DIỆN NGƯỜI MÌNH ĐÃ NẮM GÓT CHÂN
ĐCT đã chọn và gọi Gia-cốp theo ý muốn Ngài. Khi sinh ra Gia-cốp nắm gót chân anh mình. Lớn lên ông là một người lừa dối như chính tên mình. Lừa anh, lừa cha để được quyền trưởng nam, để được cha chúc phước. ĐCT biết rõ tất cả, thấy rõ tất cả. Dù vậy ĐCT vẫn ở cùng Gia-cốp, người Ngài đã chọn từ trước khi ông ra đời. Phải chăng vì Gia-cốp là người tốt, người nhân hậu? Dĩ nhiên không. ĐCT dùng La-ban để dạy cho Gia-cốp rằng kẻ nắm chân người chắc sẽ bị người nắm chân, kẻ lừa dối người chắc rồi sẽ bị người lừa dối. Dạy Gia-cốp rằng ông cần ĐCT, chứ không thể ỷ lại vào thủ đoạn, mưu kế, khả năng, sức lực mình.
Rồi cuối cùng ĐCT để Gia-cốp phải đối diện với Ê-sau, người chính ông đã lừa dối. Người mà J. đã vật lộn để đoạt lấy quyền trưởng nam và sự chúc phước của cha.
Khi nghe tin Ê-sau đến gặp ông với 400 thuộc hạ thì KT cho biết: Gia-cốp rất sợ hãi và sầu não (32:7). Không chỉ sợ vì mất mạng nhưng còn sợ vì những tội lỗi ngày xưa cùng anh mình. Đây là một câu KT hết sức súch tích nói lên tâm trạng đau khổ của Gia-cốp.
Đại văn hào nổi tiếng nhất của Tây Phương là William Shakespeare trong kịch bản Hamlet có viết Thus Conscience does make Cowards of us all, Vậy lương tâm làm cho tất cả chúng ta trở nên kẻ hèn nhát. Hèn nhát vì trước lương tâm không ai có thể nói mình hoàn toàn trong sạch. Nhất là lương tâm Gia-cốp trước Ê-sau. Nhưng ĐCT buộc Gia-cốp phải đối diện, mặt tận mặt gặp lại Ê-sau trước khi Chúa thay đổi và ban cho ông một tên mới, Y-sơ-ra-ên. J. có nghĩa là kẻ lừa dối, hay kẻ vật lộn để chiếm của người nay trở nên Ỵ có nghĩa là kẻ vật lộn, vật đấu cùng ĐCT.
Sau khi nghe tin Ê-sau đang trên đường đến gặp với 400 thuộc hạ, mỗi bước đi, mỗi dặm đường hướng tới trước của Gia-cốp nặng nề biết bao. Chắc chắn Gia-cốp nhớ lại ngày mình đã lừa Ê-sau để anh bán cho mình quyền trưởng nam với một chén canh. Rồi Gia-cốp nhớ đến ngày mình lừa cả cha và anh để mặc lấy quần áo Ê-sau, mang lông trên tay và cổ cho giống Ê-sau để được cha chúc phước cho mình. Gia-cốp nhớ đến 20 năm trời sống với La-ban, ngày chịu nắng nồng, đêm chịu buốt rét. Tất cả những kỷ niệm trở lại trong trí ức, lúc thầm thì, lúc trách móc, lúc gào thét sự trừng phạt. Vâng chính vì vậy lương tâm làm cho Gia-cốp trở nên kinh hoàng trước Ê-sau.
Tuy nhiên Gia-cốp cần sự sợ hãi và sầu não này vì sẽ dẫn ông đến sự ăn năn, hối cải thật sự. Như PL viết cho HT Cô-rinh-tô: Vì sự buồn rầu theo ý Đức Chúa Trời sanh ra sự hối cải, và sự hối cải dẫn đến sự rỗi linh hồn; về sự đó người ta chẳng hề ăn năn, còn sự buồn rầu theo thế gian sanh ra sự chết. Vậy, hăy xem, sự buồn rầu theo ý Đức Chúa Trời sanh ra sự ân cần trong anh em là dường nào! Lại có sự chữa chối, buồn giận, răn sợ, sốt sắng, nông nả, trách phạt là dường nào! Anh em đă tỏ ra cho ai nấy đều biết rằng mình vốn là thanh sạch trong việc đó (2 Cô-rinh-tô 7:10-11)
Tôi và quí vị đều có những Ê-sau trước khi chúng ta tin Chúa. Nếu thật sự muốn theo Chúa, được mang tên mới Christian (giống Christ), mỗi chúng ta phải đối diện với những Ê-sau của quá khứ mình. Dù 10 năm hay 20 năm rồi hướng tới duy nhất ĐCT sẽ buộc chúng ta đối diện với những Ê-sau của đời mình. Dù sợ hãi đến mấy, sầu não đến mấy rồi Gia-cốp và tất cả chúng ta vẫn phải đối diện với Ê-sau. Đoạn KT tới đây trong STK 32:24-31 là một đoạn KT hết sức ý nghĩa và cảm động. Đoạn KT này có thể được ví như bản lề mở cánh cửa của cuộc đời J. từ kẻ lừa đảo, vật lộn với người sang cánh cửa của một cuộc đời mới khi được ĐCT thay đổi.
GIA-CỐP VẬT LỘN CÙNG ĐỨC CHÚA TRỜI
Để chuẩn bị gặp Ê-sau Gia-cốp sai thuộc hạ đem của lễ đi trước hy vọng sẽ làm cho anh nguôi giận và tha thứ cho lỗi ngày xưa. Rồi KT viết: Vậy, lễ nầy đem đi trước, còn người, đêm đó ở lại trại. Ban đêm, người thức dậy, dẫn hai vợ, hai tên đòi và mười một đứa con mình đi qua rạch Gia-bốc. Người đem họ qua rạch, và hết thảy của cải mình qua nữa. (32:21-23)
Gia-bốc là một nhánh nhỏ thuộc phần dưới của sông Jordan. Tên Gia-bốc là từ tiếng Arabic Zarqua có nghĩa là sông xanh (blue river). Tên cũng có nghĩa là nơi vượt qua. Và với Gia-cốp cũng là nơi ông đã được ĐCT nắm giữ trong đêm, đấu vật cùng ông trong suốt đêm. Đây cũng chính là nơi tên Gia-cốp được đổi nên Y-sơ-ra-ên sau một đêm vật lộn cùng Chúa.
Rồi câu KT tới cho biết: Vả, một mình Gia-cốp ở lại (24). Cuối cùng chỉ còn Gia-cốp ở lại bên đây sông sau khi tất cả vợ con, tài sản ở bên kia của sông. Và chỉ khi đó, khi Gia-cốp còn lại một mình, trong đêm tối thì thình lình một bàn tay chụp lấy ông. Rồi vật lộn cùng ông.
Tôi muốn nhấn mạnh một điều thường bị hiểu lầm khi đọc, nghe giảng về đoạn KT này: đoạn KT này không có ý nghĩa về sự kiên trì của Gia-cốp với ĐCT nên ông được Chúa chúc phước. Cũng không dạy chúng ta qua bài học này cần kiên trì cầu nguyện, nắm giữ Chúa để được phước. Chính ĐCT là Đấng nắm lấy Gia-cốp trước chứ không phải Gia-cốp nắm Chúa trước.
Ý nghĩa chính của cuộc vật lộn trong đêm cùng thiên sứ là cả đời J. vật lộn với anh, với cha, với cậu, với sự xung đột, ghen tị của hai người vợ nhưng thật sự J. đã vật lộn cùng ĐCT. ĐCT đã dùng một kẻ không xứng đáng như J. để thực hiện chương trình cứu rỗi của Ngài: từ J. sẽ ra 12 chi bộ Y. và trong giòng dõi Giu-đa sẽ ra một vua Đa-vít, và từ giòng dõi Đa-vít một Đấng Cứu Tinh ra đời là ĐCJC.
CUỘC VẬT LỘN TRONG ĐÊM
Trong đêm trước khi gặp Ê-sau, kẻ Gia-cốp đã nắm gót chân, ông không ngủ được. Sợ hãi vì tin Ê-sau đi đến cùng 400 thuộc hạ có thể hảm hại ông và cả gia đình. Lo lắng vì không biết làm thế nào trước tình cảnh tiến thoái lưỡng nan này. Đằng sau là trụ giao ước với La-ban ngày trước đó không thể vượt qua để trở về lại vùng đất đã sinh sống trong 20 năm dài. Trước mặt là Ê-sau và 400 thuộc hạ. Đúng hơn trước mặt là Ê-sau và một quá khứ muốn quên đi đầy những lừa dối, thủ đoạn đối với anh mình. Làm sao cho Ê-sau nguôi đi cơn giận về việc mất quyền trưởng nam và mất cả phước từ cha?
Khi lo lắng, sợ hãi không ai có thể ngủ được dù có mệt mỏi đến mấy. Như Gia-cốp.
Nhưng điều ông không bao giờ ngờ tới chính trong đêm đó là cuộc vật lộn cùng Đức Chúa Trời. Chính Đức Chúa Trời đối nghịch cùng ông. Là người thông minh, thủ đoạn, ông tính đoán mọi đường. Từ việc chia nhiều đoàn nhỏ dâng của lễ để kéo dài thời gian (550 thú vật tổng cộng gồm hai trăm dê cái và hai chục dê đực; hai trăm chiên cái và hai chục chiên đực; ba chục lạc đà cái có con đương bú, bốn chục bò cái và mười bò đực; hai chục con lừa cái và mười lừa con), đến việc chia gia đình ra nhiều nhóm với người ông yêu thương nhất là Ra-chên và các con đi sau rốt. Tuy nhiên Gia-cốp không bao giờ ngờ rằng ông bị một thiên sứ Đức Chúa Trời vật lộn cùng mình.
Chẳng phải trước đó Đức Chúa Trời là Đấng đã ban nhiều ơn phước cho ông hay sao? Bảo vệ ông khỏi sự lường gạt của La-ban. Ban cho ông thành công, thịnh vượng từ hai bàn tay trắng lúc ra đi cho đến nay có đầy sự sản, thú vật, thuộc hạ. Chẳng phải Đức Chúa Trời là Đấng phù hộ ông hay sao? Chẳng phải STK 32:1 cho biết các thiên sứ của Chúa đã gặp ông trên đường về trước khi gặp Ê-sau hay sao? Nếu có một điều yên ủi trong trí của Gia-cốp trong ngày và đêm trước khi gặp Ê-sau là ý nghĩ: Đức Chúa Trời ở cùng mình, bảo vệ mình. Không ngờ trong đêm tối đó chính Chúa là đối thủ của Gia-cốp!
Chúng ta chớ hiểu lầm như Gia-cốp rằng chúng ta có thể thương lượng, mặc cả với Đức Chúa Trời để được nhận ơn phước. Đức Chúa Trời không phải như một vị thần trong câu chuyện cổ tích 1001 đêm khi A-li-ba-ba kêu lên tiếng gọi đúng thì cửa hang động đầy vàng bạc, ngọc báu sẽ được mở hay như vị thần cho cây đèn dầu được gọi ra để giúp khi cần thiết. Con người không thể dùng Chúa hay danh Ngài chỉ vì họ có thể làm điều đó. Phải hết sức cẩn thận khi nói rằng Chúa luôn luôn ở phía tôi, Chúa luôn luôn ban phước cho tôi khi tôi kêu cầu.
Thình lình trong bóng đêm dầy đặc của xa mạc một bàn tay nắm lấy Gia-cốp. Thử nghĩ Gia-cốp sợ hãi, kinh hoàng đến mức nào! Bàn tay đó của ai? Phải chăng là một sát thủ Ê-sau gởi đến? Chắc chắn Ê-sau không làm điều này vì đang trên đường cùng 400 thuộc hạ và sáng mai tới sẽ đối diện Gia-cốp. Hay một thuộc hạ của La-ban sai đến trả thù? Có lý nào vì cả hai vừa mới có một giao ước trước Giê-hô-va rằng sẽ không vượt qua trụ gia ước mà hại nhau. Chẳng bao giờ Gia-cốp nghĩ rằng bàn tay đó từ thiên sứ Đức Chúa Trời.
Khi ra đời J. nắm gót chân anh mình, giờ chính ông bị ĐCT nắm chân như viết trong Ô-se 12:4 Trong bụng mẹ, nó tìm cách chiếm chỗ anh mình, Đến thời trai tráng, nó đấu tranh với Đức Chúa Trời. (BDM) Quan trọng hơn hết trong câu KT STK 32:25 là ý có một người vật lộn với mình [Gia-cốp]. Chứ không phải Gia-cốp vật lộn với thiên sứ. Thiên sứ nắm chụp lấy, bắt đầu, chủ động tấn công Gia-cốp.
Vậy hình ảnh này không như nhiều học giả giải thích hay mục sư giảng dạy rằng chúng ta được gọi phải kiên trì “vật lộn” với Chúa trong sự cầu nguyện để được kết quả. Không phải Gia-cốp thắng Chúa trong cuộc vật lộn này để được ơn phước. Lý do đơn giản là không ai có thể thắng được Đức Chúa Trời. Nhưng qua cuộc tranh đấu này Chúa khiến cho Gia-cốp kiệt sức chỉ còn biết nắm chặt lấy Ngài. Nói cách đây là hình ảnh ĐCT bắt phục Gia-cốp. Bẻ gảy chí khí. Làm cho hoàn toàn thuận phục. Để cuối cùng Gia-cốp không còn là kẻ nắm gót chân người nhưng là người nắm chặt lấy Chúa. Nắm chặt lấy Chúa khi nan đề vượt quá sự hiểu biết và cách giải quyết, như khi phải đối diện với những Ê-sau trong đời sống.
Học giả Arthur W. Pink giải thích về cuộc vật lộn trong đêm này như sau: Gia-cốp vật lộn cùng Người này không phải để được nhận ơn phước. Nhưng Người đó vật lộn cùng Gia-cốp để đạt được một mục đích từ ông. Mục đích này là gì? Hầu hết các nhà giải nghĩa KT sâu sắc nhất đều đồng ý về mục đích này là để thu nhỏ Gia-cốp đến mức không còn gì của chính ông nữa. Để làm cho ông thấy rằng chính ông là một người nghèo nàn, bất lực và không giá trị gì. Mục đích này cũng để dạy chúng ta qua Gia-cốp một bài học nhất là chính khi ý thức mình yếu đuối, bất lực nhất thì sức mạnh của ĐCT mới được bày tỏ.
Như PL đã viết khi cầu nguyện Chúa 3 lần lấy đi tật bệnh trong thân thể mà ông gọi là một gai nhọn: Đă ba lần tôi cầu nguyện Chúa cho nó lìa xa tôi. Nhưng Chúa phán rằng: Ân điển ta đủ cho ngươi rồi, vì sức mạnh của ta nên trọn vẹn trong sự yếu đuối. Vậy, tôi sẽ rất vui lòng khoe mình về sự yếu đuối tôi, hầu cho sức mạnh của Đấng Christ ở trong tôi. Cho nên tôi vì Đấng Christ mà đành chịu trong sự yếu đuối, nhuốc nha, túng ngặt, bắt bớ, khốn khó; vì khi tôi yếu đuối, ấy là lúc tôi mạnh mẽ. (2 Cor 12:8-10)
Thử nghiệm lại trong đời sống chúng ta xem có bao giờ Chúa vật lộn cùng mình. Khi chúng ta cứng lòng đi theo con đường tội lỗi, làm trái lại ý chỉ của Chúa cho đời sống. Chúa bắt chụp, vật ngã chúng ta để bắt phục làm theo ý Ngài. Tại sao Chúa đánh vật chúng ta? Vì Chúa yêu thương như con Ngài.
Cuộc vật lộn với Gia-cốp là nó kéo dài suốt cả đêm cho đến rạng đông. Thông thường các cuộc thi đấu vật chỉ kéo dài tổng cộng 6 phút gồm 3 hiệp, mỗi hiệp 2 phút. Boxing (đánh bóc, quyền anh) gồm có 12 hiệp, mỗi hiệp chỉ kéo dài 3 phút và nghĩ 1 phút giữa mỗi hiệp.
Bao nhiêu lần tội lỗi kéo giữ đến nỗi dù Chúa có đánh vật cũng phải mất thời gian dài để dứt rời, để chinh phục? Tội lỗi không dễ khắc phục, nói chi đến chinh phục. Như Gia-cốp, kẻ đã lớn lên nắm gót chân người. 20 năm với La-ban ông đã bị người nắm lấy gót chân, bị người lừa dối lại. Nhưng cuối cùng chính Gia-cốp phải cần đến chính ĐCT nắm lấy chính gót chân ông để được hoàn toàn thay đổi. Chính ĐCT sẽ là đối thủ của chúng ta để bắt phục, bẻ gảy sức mạnh của tội lỗi và sự bướng bỉnh cá nhân. Để chúng ta mới có thể thật sự nắm chặt lấy Chúa, thật sự thuộc về Ngài.
Người thắng cuộc trong cuộc vật lộn này không phải là J. mà là ĐCT. Từ đánh trong câu đánh vào xương hông J. thật sự trong tiếng Hê-bơ-rơ là chạm rất nhẹ (theo học giả Robert Alter) cho thấy sức mạnh và quyền năng của thiên sứ vật lộn cùng ông. Chỉ một cái chạm rất nhẹ cũng đủ gây ra thương tích vô cùng đau đớn và tàn tật cả đời.
STK 32:25 Khi người đó thấy mình không thắng nổi thiên sứ làm trật xương hông Gia-cốp khiến đến sáng ông phải mang tật. Từ thắng ở đây cùng một từ trong câu 30 được dịch là làm cho mệt hay không bỏ cuộc, không buôn tay vẫn tiếp tục nắm chặt. Nói về sự kiên trì, quyết tâm của J. dù khi vật lộn với người để được lợi hay vật lộn với ĐCT. Đây là một tính hạnh đáng khen, đáng học từ J.
Suốt đời còn lại Gia-cốp mang thương tật này. Ai thắng được Chúa? Không ai cả. ĐCT không buộc phải theo ý nghĩ hay luật lệ hay cách thức con người. Nếu cần Chúa sẽ gây thương tật để dạy dỗ con dân Ngài. Vết thương hông sẽ nhắc Gia-cốp về cuộc đấu vật trong đêm này, rằng ĐCT cuối cùng chắc chắn sẽ thắng. Một điều duy nhất ông chỉ có thể làm là nắm giữ chặt lấy Chúa để xin ơn phước. Gióp viết: Dẫu Chúa giết ta, ta cũng còn nhờ cậy nơi Ngài (Gióp 13:15).
Những vật đấu, thương tích trong đời sống cần thiết cho sự trưởng thành, đặc biệt cho quan hệ với người và với Chúa. Thụ động, thờ ơ, bàn quan là kẻ thù rất đáng sợ trong đời sống. Đứng quan sát, ngồi phê bình không phải là điều Chúa muốn chúng ta làm. Vì sự thụ động, “sao cũng được” mà cha mẹ để con cái mình hư hỏng. Chúng ta cám ơn Chúa vì trong tình yêu thương Ngài chủ động mà vật đấu cùng Gia-cốp, cùng tôi và mỗi con dân Ngài.
TÊN NGƯỜI LÀ Y-SƠ-RA-ÊN
Trước khi ban phước cho J. thiên sứ Chúa hỏi ông: Người đó hỏi: Tên ngươi là chi? Đáp rằng: Tên tôi là J. (32:27). J. nói thật tên mình. J. thú nhận ông là người đã nắm gót chân người, cũng là người đã bị người nắm gót chân. Không còn lừa dối, không còn mạo danh, giả dạng làm Ê-sau hay một người nào khác. Tên tôi là J.. Tôi là người đã lừa anh, lừa cha, người đã sống và thắng nhờ sự khôn ngoan của chính mình, khả năng, thủ đoạn chính mình.
J. có thể lừa chính cha ông, chính anh và cậu ông. Ông không thể lừa ĐCT. Trước Chúa ý nghĩ, tâm tưởng, dự tính chúng ta nhưng tấm giấy trắng. Tất cả đều lộ rõ trước Chúa. Dù biết rõ nhưng ĐCT muốn chính chúng ta tự thú nhận cùng Ngài. Tự thú nhận cách chân thành. Dù phải mang vết thương cho chính Ngài gây ra thì cũng không cay đắng, hờn trách. Chỉ khi tự thú cách chân thành J. mới có thể nhận được ơn phước từ Chúa.
Trong bài giảng trên núi ĐCJC dạy: Phước cho những kẻ có lòng khó khăn, vì nước thiên đàng là của những kẻ ấy! Phước cho những kẻ than khóc, vì sẽ được yên ủi! Tín đồ cần ăn năn, cần thú nhận “tên thật của mình” cùng ĐCT. Cho đến khi nào chúng ta còn tự dấu tên thật của mình, con người thật của mình thì chừng ấy chúng ta vẫn chưa được đổi tên. Người thật sự tin Chúa, thay đổi là người bắt đầu với sự ăn năn, thú tội.
Người lại nói: Tên ngươi sẽ chẳng làm J. nữa, nhưng tên là Y-sơ-ra-ên, vì ngươi đă có vật lộn cùng Đức Chúa Trời và người ta; ngươi đều được thắng. (32:28). Từ thắng trong câu này có nghĩa là có thể, có sức để tiếp tục, để chịu đựng. Nếu nói J. thắng ĐCT thì quả thật sai lầm vì chính Ngài làm cho ông thương tật. Nếu nói ông thắng La-ban thì cũng không đúng vì ông đã phải bỏ trốn kẻ đã lừa dối mình. Nếu nói ông thắng Ê-sau thì càng không đúng vì ông đã hết sức sợ hãi và âu sầu trong đêm. Và trong cuộc gặp gở với Ê-sau J. khiêm nhường, hạ mình hết điều để bảo vệ mạng sống chính mình và gia đình.
Điều đáng phục ở J. là ông kiên trì, tiếp tục chịu đựng dù trong mọi cảnh ngộ của đời sống. Mẹ Teresa dạy: ĐCT không đòi hỏi chúng ta thành công nhưng Ngài đòi hỏi sự trung tín. Trung tín đòi hỏi sự kiên trì trong mọi cảnh ngộ. PL nhắc Ti-mô-thê: hăy giảng đạo, cố khuyên, bất luận gặp thời hay không gặp thời, hăy đem lòng rất nhịn nhục mà bẻ trách, nài khuyên, sửa trị, cứ dạy dỗ chẳng thôi. (2 Timothy 4:2)
Tên Ỵ là một từ ghép gồm hai từ sarah và el. Sarah có nghĩa là vật đấu, tranh đấu hay cai trị, có sức mạnh trên và El là Đức Chúa Trời. Ỵ không có nghĩa là người thắng Chúa hay người vật lộn cùng Chúa. Trong nhiều nơi khác trong KT khi có từ ghép với El, ĐCT thì tên Chúa không phải là một trợ từ mà là chủ từ. Một học giả về ngôn ngữ Hebrew, Robert Alter, ghi nhận điều này như sau: các tên với từ ‘el ở cuối thường có nghĩa ĐCT là chủ từ, không phải trợ từ (đối tượng) của động từ trong tên đó. Chúa không là trợ từ trong đời sống con người. Trái lại Ngài là chủ từ. Tên Daniel có từ El có nghĩa là Chúa phán xét, chứ không phải người phán xét Chúa. Hay Samuel có nghĩa là ĐCT lắng nghe, chứ không phải người nghe Chúa. Cũng vậy Y-sơ-ra-ên có nghĩa là ĐCT thắng, ĐCT cai trị. Một nơi khác dịch tên này là Chiến thắng với Chúa.
J. hỏi: Xin cho tôi biết tên người. Đáp rằng: Làm sao ngươi hỏi tên ta? Rồi người nầy ban phước cho J. tại đó. J. đặt tên chỗ đó là Phê-ni-ên, và nói rằng: Tôi đă thấy Đức Chúa Trời đối mặt cùng tôi và linh hồn tôi được giải cứu. Khi qua nơi Phi-ni-ên, thấy mặt trời mọc rồi; và người đi giẹo cẳng (32:29-31)
J. bị thương tích trong cuộc vật lộn cùng ĐCT. Nhưng cũng đã nhận được ơn phước. Giờ mang tật nguyền suốt đời nhưng tên ông cũng đã đổi. J. đã được Chúa bắt phục. J. đã ý thức rõ rằng nắm gót chân người, lừa dối, thủ đoạn không đưa ông đi xa trong con đường với Chúa. Con đường tốt nhất là thuận phục Chúa hoàn toàn, là nắm chặt lấy Chúa trong mỗi bước đi của đời. J. được Chúa đổi tên là Y-sơ-ra-ên, ĐCT cai trị, ĐCT làm chủ.
Hình ảnh của một J. sợ hãi, hoang mang, lo âu trong tại nhánh sông Jabok trong đêm trước đó nay là hình ảnh của một Y-sơ-ra-ên tật nguyền, cậy trông vào sức Chúa. J. vẫn phải đối diện với Ê-sau. Không còn chạy được vì vết thương mới, không còn thủ đoạn nào nữa vì đã kiệt sức sau một đêm dài vật đấu cùng ĐCT. Mệt mỏi, thương tật nhưng là một con người mới.
Oh the marvelous grace of God to deceptive, wretched men like Jacob, like me.