Đừng Để Tiếng Lương Tâm Át Tiếng Chúa

Nhiều người tự hào: “Tôi sống sao cho khỏi thẹn với lương tâm mình!” Theo quan điểm này, lương tâm là tiêu chuẩn đạo đức để nhận biết và quyết định đúng sai, phải quấy. Dù mọi người có thể nghe tiếng lương tâm nhưng không phải mọi người đều nghe cùng một tiếng và hiểu cùng một cách như nhau. Tiếng lương tâm thay đổi theo cá nhân, hoàn cảnh sống, theo thời gian hay phong tục tập quán.

Suy nghĩ với tôi về tiếng lương tâm trong quan hệ. Di Tử Hà làm quan nước Vệ. Một đêm nghe tin mẹ đau nặng, Tử Hà lấy trộm xe vua về thăm mẹ, dầu biết làm như vậy sẽ bị án vua chặt chân. Khi vua Vệ hay tin, thầm nghĩ và khen Tử Hà là người con chí hiếu, thương mẹ đến nỗi không sợ vua chặt chân. Vua càng thêm lòng yêu mến Di Tử Hà. Một hôm khác, Tử Hà cùng dạo chơi với vua trong vườn. Quan ăn được trái đào ngon quá bèn trao cho vua. Vua thầm nghĩ, khen: đào ăn ngon miệng mà biết nhường cho ta. Vua càng thêm lòng yêu mến. Chẳng lâu sau đó, Di Tử Hà làm điều phật ý vua Vệ. Vua nghĩ lại những việc cũ. Thật Tử Hà cả gan dám lấy xe vua đi, coi thường phép vua. Rồi lại còn ngạo mạn trao cho vua trái đào đang ăn. Càng nghĩ càng ghét, vua bèn bắt Di Tử Hà trị tội. Cùng một người, một việc mà khi thì tiếng lương tâm bảo tốt nên yêu, khi thì tiếng lương tâm quở xấu nên ghét!

Suy nghĩ về tiếng lương tâm trong việc nhận định nhân tính, giá trị con người. Vào năm 1857, tòa án thẩm phán tối cao (Supreme Court) Hoa Kỳ quyết định rằng người da đen, dù nô lệ hay tự do, không có toàn quyền công dân như người da trắng. Thời đó, người nô lệ da đen tại nhiều tiểu bang trong xứ chỉ được xem như một sở hữu có thể được mua đi bán lại hay đổi chác. Nô lệ cũng là nguyên nhân đưa đến cuộc nội chiến đẩm máu từ năm 1861-1865 khiến hơn nửa triệu người dân Hoa Kỳ thiệt mạng. Có lẽ nào tiếng lương tâm của hằng triệu người dân trong xứ bảo với họ rằng việc bắt người da đen làm nô lệ là vô nhân đạo và tội lỗi nhưng tiếng lương tâm của hằng triệu người khác lại cho phép họ làm điều này? Cùng một vấn đề nhưng tại sao hàng triệu dân cư sinh sống trong cùng một đất nước, nói cùng một ngôn ngữ, có cùng một nền văn hóa lại nghe hai tiếng lương tâm hoàn toàn đối nghịch nhau?

Suy nghĩ về tiếng lương tâm trong quan điểm hôn nhân. Chúng ta nghe nói “Trai năm thê bảy thiếp; gái chính chuyên chỉ có một chồng”. Tại sao lương tâm các ông ngày xưa cho phép năm thê bảy thiếp mà lại buộc các bà chỉ có một chồng? Trong hàng ngàn năm qua từ khởi đầu lịch sử nhân loại đến cuối thế kỷ 20, trong bất kỳ quốc gia, dân tộc nào, hôn nhân chỉ xảy ra giữa hai người khác giới tính, nam và nữ. Nhưng hôm nay trong nhiều quốc gia cấp tiến trên thế giới, gồm cả Hoa Kỳ, hôn nhân đã được tái định nghĩa và hợp thức hóa để hai người đồng tính có thể trở nên “chồng vợ”. Tại sao tiếng lương tâm con người trong thế kỷ 21 về hôn nhân lại hoàn toàn tương phản với ngàn năm qua?

Ba dẫn chứng trên cho thấy rất rõ rằng tiếng lương tâm thay đổi theo cá nhân, vấn đề, hoàn cảnh, và thời gian. Lương tâm không phải là tiêu chuẩn đạo lý cố định hay tuyệt đối, bất di, bất dịch như nhiều người nhầm nghĩ.

Tưởng tượng một đoàn đua xe đạp. Để thắng cuộc đua người dự phải cần ba điều quan trọng sau đây: 1) xe tốt; 2) người lái giỏi; 3) chạy đúng luật đua. Thiếu một trong ba điều này không ai có thể thắng cuộc đua. Nếu xe xẹp bánh thì người lái giỏi đến mấy cũng chịu thua. Xe tốt nhưng người lái thiếu khả năng, thiếu sức lực thì cũng không thể thắng. Dù xe tốt, người lái tài giỏi nhưng lại không chạy đúng theo luật đua thì dù đến đích đầu tiên vẫn không được công nhận là thắng.

Người “sống sao cho khỏi thẹn với lương tâm mình” có thể được ví như người chỉ chạy đua với chính họ, theo luật họ đặt ra, rồi tự quyết định họ thắng cuộc. Dù xe có hư đến mấy, dù có lái chậm, lái ẫu đến mấy, thì vẫn thắng cuộc vì họ không chỉ là người định ra luật thắng thua nhưng cũng chính là người tuyên bố ai thắng cuộc! Trái lại Kinh Thánh nhắc dạy người tin Chúa cần phải giữ cho lương tâm mình trong sạch với Đức Chúa Trời và những người quanh mình: Cũng vì cớ ấy, nên tôi vẫn gắng sức cho có lương tâm không trách móc trước mặt Đức Chúa Trời và trước mặt loài người. (Công Vụ 24:16).

Hơn thế nữa, người tin Chúa không thể chỉ sống theo lương tâm nhưng phải sống theo tiếng dạy bảo của Đức Thánh Linh qua lời Kinh Thánh.

KHÁC BIỆT GIỮA LƯƠNG TÂM VÀ LUẬT PHÁP

Vả, dân ngoại vốn không có luật pháp, khi họ tự nhiên làm những việc luật pháp dạy biểu, thì những người ấy dầu không có luật pháp, cũng tự nên luật pháp cho mình. 15 Họ tỏ ra rằng việc mà luật pháp dạy biểu đã ghi trong lòng họ: Chính lương tâm mình làm chứng cho luật pháp, còn ý tưởng mình khi thì cáo giác mình, khi thì binh vực mình. 16 Ấy là điều sẽ hiện ra trong ngày Đức Chúa Trời bởi Đức Chúa Jêsus Christ mà xét đoán những việc kín nhiệm của loài người, y theo Tin lành tôi. (Rô-ma 2:14-16)

Bên cạnh mười điều răn ghi khắc trên hai bản đá Mô-se nhận từ Đức Chúa Trời trên núi Si-nai, luật pháp Chúa còn được ghi khắc trong lòng của mọi người, gồm cả dân ngoại. Cùng với luật pháp ghi khắc trong lòng, Đức Chúa Trời còn ban cho con người lương tâm để “làm chứng cho luật pháp”. Đây là lý do mà mọi dân tộc, giống người trong mọi thời đại đều có khái niệm về đúng sai, thiện ác, thánh khiết và tội lỗi dựa theo tiêu chuẩn luật pháp Chúa ghi tạc trong lòng.

Lời dạy của Phao-lô trong Rô-ma 12:14-16 còn cho thấy có sự khác biệt giữa lương tâm và luật pháp. Lương tâm không phải là luật pháp. Lương tâm là phần tâm linh của con người cáo trách, buộc tội khi con người vi phạm luật pháp Chúa đặt trong lòng hay bênh vực, biện hộ khi làm đúng theo luật pháp. Lương tâm là nhân chứng sống cho mỗi cá nhân về Đức Chúa Trời và về luật pháp của Đức Chúa Trời.

Tôi xin dùng hai ví dụ sau để giải thích về sự khác biệt giữa lương tâm và luật pháp.

Lương tâm có thể được ví như skylight hay cửa sổ đặt trên mái nhà để ánh sáng mặt trời bên ngoài có thể dọi vào trong nhà. Mức độ ánh sáng bên ngoài dọi vào trong nhà tùy thuộc vào mức độ cửa sổ được mở rộng hay che khuất, sạch sẻ hay dơ bẩn. Dù bên ngoài trời sáng đến mấy nhưng nếu cửa sổ đóng kín hay đầy bùn xìn thì bên trong nhà vẫn u ám, tối tăm.

Tác giả Thi Thiên ví luật pháp Chúa như ngọn đèn, như ánh sáng soi đường cho người đi (Thi Thiên 119:105). Lương tâm không phải là ánh sáng hay ngọn đèn phát ra ánh sáng. Lương tâm chỉ là cửa sổ, là môi trường để ánh sáng của luật pháp Chúa chiếu dọi vào tâm linh con người để nhắc dạy đúng sai, phải quấy. Khi lương tâm con người bị đóng kín hay ô uế, ánh sáng từ luật pháp Chúa sẽ bị ngăn chận khiến cho con người không còn ý thức mình đang sống trong bóng tối của tội lỗi.

Lương tâm cũng có thể được ví như hệ thống báo động (alarm system) khi nhà bị trộm hay bị cháy. Làm sao biết nhà bị trộm? Khi các bộ cảm biến (sensors) đặt tại cửa chính, các cửa sổ và bên trong nhà phát hiện cửa mở hay có sự di động trong nhà. Sau khi đã phát hiện cửa mở hay có di động lạ trong nhà, tín hiệu từ các sensors sẽ được chuyển đến hệ thống báo động để báo cho chủ nhà hay cảnh sát biết. Dù sensors có chính xác đến mấy nhưng nếu hệ thống báo động hư hại thì chủ nhà cũng không hề biết khi trộm vào nhà. Khi lương tâm hư hoại thì dù luật pháp Chúa có lên án buộc tội, tâm linh con người vẫn bình yên, thanh thản vì không còn nghe tiếng cáo tội của lương tâm.

GIỚI HẠN VÀ THAY ĐỔI CỦA LƯƠNG TÂM

Tiểu thuyết Tội Ác và Hình hạt của văn hào Nga Dostoevsky viết về cuộc chiến nội tâm của Raskolnikov, một sinh viên nghèo khó bị lương tâm lên án sau khi phạm tội. Anh tự nghĩ mình là một người phi thường nhưng lại bị hoàn cảnh nghèo khó trói buộc như xiềng gông. Khi nhìn thấy sự khốn khổ của những người trong xóm toàn dân nghèo cùng quẫn không lối thoát, chàng sinh viên lý tưởng này trở nên căm uất về tình trạng bất công trong xã hội. Anh quyết định đến nhà một người đàn bà làm nghề cầm đồ giàu có nhưng vô tâm để giết bà cướp của. Trong lúc hốt hoảng khi đào thoát, anh còn vung búa đập chết cả người em gái của bà. Không ai phát hiện thủ phạm của vụ giết người cướp của này. Ngoại trừ lương tâm của anh là nhân chứng của tội ác đó. Lương tâm Raskolnikov ngày đêm cáo trách, lên án tội ác tày trời anh đã phạm. Sau chín tháng dài triền miên trong nỗi ân hận dày vò vì đã giết người cướp của, anh quyết định đến tòa tự thú. Quan tòa tha tội chết và đày anh biệt xứ ở Sibiria trong tám năm khổ sai.

Tiếng lương tâm cáo trách, buộc tội mạnh mẽ, day dứt và thuyết phục đến nỗi khiến Raskolnikov phải chấp nhận thú tội, chịu trả một giá đắt cho tội đã phạm dù không ai biết và lên án. Cũng như chàng sinh viên phạm tội trong chuyện, không ai trong đời lại không một lần bị lương tâm lên án, buộc tội. Lương tâm như một công tố viên truy tố kẻ phạm pháp trong phiên tòa án tâm linh. Tiếng lương tâm cáo trách, đay nghiến, dằn vặt khiến chúng ta ăn không ngon, ngủ không yên, buộc chúng ta thức giấc lúc giữa khuya. Một cảnh vật, một bóng hình, một tiếng nói cũng có thể nhắc lại tội lỗi mình đã phạm như mới xảy ra. Khơi lại mặc cảm tội lỗi như một vết nhơ mà không một loại thuốc nào có thể tẩy sạch hay không một liều rượu nào làm cho quên đi được.

Một câu chuyện kể về đại văn hào Samuel Johnson (SJ). Cha ông có một quầy hàng bán rau cải, trái cây khi ông còn bé. Một thứ bảy cha gọi ông ra mở quầy hàng để đứng để bán và thu tiền. Ông nói dạ nhưng không làm. Rau cải hư phải bỏ đi và gia đình mất tiền trong ngày đó. Mãi đến khi trưởng thành, SJ vẫn không thể quên lỗi lầm này, vẫn còn mặc cảm tội lỗi. Sau khi cha mất, một ngày trời mưa to, ông ra chính nơi mà cha mình đã có quầy hàng bán rau mà đứng đó dưới cơn mưa tầm tả trong suốt hai tiếng đồng hồ.

Tuy nhiên chúng ta cũng biết lương tâm của bao nhiêu kẻ sát nhân lại hoàn toàn im lặng, lòng họ bình an, thanh thản như không có điều gì đáng nghĩ đến. Thậm chí lương tâm họ còn lên tiếng bênh vực, biện hộ cho tội lỗi đã phạm. Biết bao nhiêu người và cả chính chúng ta cũng đã từng bịt tai từ chối lắng nghe tiếng lương tâm hay bịt miệng lương tâm và tự bào chửa, biện hộ cho tội lỗi mình đã phạm: Tôi không có gì hổ thẹn với lương tâm mình.

Nếu lương tâm là một cửa sổ mái nhà, thì cửa sổ đó đã bị đóng kín, khóa chặt đến nỗi không một luồn ánh sáng nào bên ngoài có thể dọi vào trong. Nếu lương tâm là một hệ thống báo động, thì hệ thống đó đã bị tắt nên hoàn toàn im lặng dù nhà thật sự đang cháy.

Lương tâm là hệ thống báo động, là cái thắng tuyệt vời mà Đức Chúa Trời ban cho con người để kềm hảm dục vọng và tội lỗi. Hơn hết để nhắc nhở con người về tội lỗi và về Đấng Sáng Tạo vạn vật. Tuy nhiên lương tâm không thể là tiêu chuẩn và nền tảng tuyệt đối của đạo đức cá nhân hay xã hội. Thắng xe dù có tốt đến mấy dùng mãi sẽ bị mòn. Lương tâm, để tự nhiên không được Chúa đổi mới, làm sạch, cũng sẽ mòn như thắng xe rồi sẽ dẫn đến tình trạng mà chúng ta gọi là thiếu lương tâm hay mất lương tâm.

Kinh Thánh dạy rằng bên cạnh lương tâm mạnh mẽ, cũng có lương tâm yếu đuối: Một đôi người vì nghĩ thường có thần tượng, nên khi ăn của cúng tế đó cho là của cúng tế thần tượng; thì lương tâm yếu đuối của họ bởi đó ra ô uế. (1 Cô-rinh-tô 8:7, 10, 12)

Lương tâm con người cũng có thể trở nên chai lì như lời Phao-lô dạy: Đức Thánh Linh phán rõ ràng: Vào thời đại cuối cùng, sẽ có một số người chối bỏ đức tin, chú tâm vào các thần lừa dối và đạo lý của ác quỷ. Họ đi theo những người giả nhân, giả nghĩa, nói dối, có lương tâm chai lì (1 Ti-mô-thê 4:2 - BDM). Người có lương tâm chai lì nói nhân nghĩa nhưng hành động, cư xử hoàn toàn trái ngược. Người có lương tâm chai lì không còn nghe được tiếng nhắc nhở, cáo trách của lương tâm, nghĩ rằng tất cả đều ổn trong tâm linh mình và đối xử với những người khác một cách vô cảm và không có lòng trắc ẩn.

Bên cạnh lương tâm trong sạch, cũng có lương tâm bại hoại (dơ dáy theo bản truyền thống): Đối với người trong sạch, tất cả đều trong sạch, nhưng đối với kẻ bại hoại vô tín, thì chẳng có gì trong sạch cả. Thật ra, cả tâm trí lẫn lương tâm của họ đều bại hoại. (Tít 1:15 - BDM)

Kinh Thánh cũng kêu gọi mỗi chúng ta phải chân thành đến với Chúa để được thanh tẩy tấm lòng vì tội lỗi có thể khiến lương tâm chúng ta trở nên xấu xa, độc ác: Chúng ta hãy đến gần Ðức Chúa Trời với lòng chân thành trong sự bảo đảm trọn vẹn của đức tin, tấm lòng được tẩy sạch khỏi lương tâm tội lỗi, và thân thể được rửa sạch bằng nước trong. (Hê-bơ-rơ 10:22 – BD2011)

NGUYÊN NHÂN CỦA SỰ THAY ĐỔI LƯƠNG TÂM

Chúng ta hỏi nguyên nhân gì khiến lương tâm con người trở nên yếu đuối, bại hoại, chai lì, xấu xa, tội lỗi? Lý do gì khiến con người thiếu lương tâm hay mất lương tâm? Có hai lý do chính yếu sau đây.

Lý do thứ nhất là khi chúng ta tiếp tục làm ngơ, từ chối lắng nghe hay bịt tai để không muốn hay không còn nghe tiếng lương tâm. Hay khi chúng ta đóng kín, khóa chặt cửa sổ lương tâm không để ánh sáng từ lời Kinh Thánh soi rọi vào đời sống tâm linh. Theo thời gian lương tâm sẽ trở nên tăm tối hay chai lì trước tiếng nhắc nhở, cáo trách. Cuối cùng lương tâm sẽ hoàn toàn im lặng.

Năm 1984 một phi cơ của hảng Avianca đâm vào núi khiến tất cả phi công và hơn 100 hành khách thiệt mạng. Khi nghe lại hệ thống black box thu lại những lời đối thoại của phi công trong phòng lái trước khi máy bay đâm vào núi, các nhân viên nghe tiếng báo động nhắc khẩn trương nhiều lần “Pull up, pull up” Tuy nhiên phi công trưởng nạt lại “Shut up, gringo” rồi tắt hệ thống báo động. Vài phút sau đó, phi cơ đâm thẳng vào núi khiến mọi người thiệt mạng.

Sứ đồ Phao-lô viết về những người tự nhận là tín đồ nhưng lại có lương tâm chai lì, bại hoại, hay đã hoàn toàn tắt tiếng tại hội thánh thành Cô-rinh-tô: Có tin đồn rằng trong anh em có sự dâm loạn, một thứ dâm loạn đến nỗi ngay cả các dân ngoại cũng không có như thế; vì có kẻ đã ăn nằm với vợ kế của cha mình! Thế mà anh em còn vênh vang (1 Cô-rinh-tô 5:1-2).

Đây là những người phạm tội nhưng hoàn toàn không hề ý thức về tội mình đã phạm, trái lại họ còn khoe khoang tội mình như điều đáng hãnh diện! Khi một người tự tin rằng “tôi không làm gì hổ thẹn với lương tâm mình” thì không hẳn những việc họ làm là vô tội hay chính đáng. Lương tâm con người có thể hoàn toàn im lặng dù đang phạm trọng tội.

Lý do thứ hai khiến lương tâm một người có thể trở nên chai lì, tội lỗi là khi con người không chỉ bịt tai từ chối lắng nghe tiếng nhắc nhở, cáo trách của lương tâm, nhưng lại còn thay đổi cả luật pháp Đức Chúa Trời với luật pháp do con người đặt ra.

John Bunyan trong quyển Cuộc thánh chiến (Holy War) viết về một thành phố tên Mansoul (linh hồn con người). Trên bức tường cao của thành luôn có người canh giữ với nhiệm vụ báo động khi thành gặp nguy hiểm. Người giữ thành tượng trưng cho lương tâm. Ma quỉ tìm cách đầu độc người giữ thành và cuối cùng thành công. Thuốc độc không giết chết người giữ thành nhưng lại khiến ông điên loạn. Khi nguy hiểm thì lại làm thinh, nhưng khi bình yên thì lại kêu rống lên như nguy hiểm đang xảy đến!

Như người gác thành bị đầu độc, lương tâm của bao nhiêu người trong xã hội hôm nay cũng đã bị đầu độc bởi ma quỉ khiến họ hoàn toàn nhầm lẫn giữa tội lỗi với đạo đức và đạo đức với tội lỗi. Luật pháp Chúa đặt trong lòng con người từ khi sáng thế đã hoàn toàn thay đổi bởi luật pháp “xã hội cấp tiến” ngày nay trong nhiều quốc gia trên thế giới.

Từ ngàn xưa đến nay trong mọi dân tộc, quốc gia, hôn nhân chỉ được xác nhận giữa hai người khác tính giới là nam và nữ. Năm 2015 Tòa Án Thẩm Phán Tối Cao (Supreme Court) Hoa Kỳ đã tái định nghĩa hôn nhân và thay đổi luật pháp quốc gia để hai người đồng tính có thể lập gia đình, thành “chồng vợ”. Năm 2019 Tòa Án Thẩm Phán Tối Cao (Supreme Court) tại Canada xác định quyền “tự do thay đổi giới tính” của một em gái 14 tuổi. Tòa án đã phủ nhận ý kiến hay quyết định của cha em và ra lệnh dùng hormone (testosterone injections) để chuyển giới tính của em từ nữ trở nên nam giới. Tòa cũng ra lệnh bắt người cha khi ông tiếp tục gọi con mình là “con gái (daughter)” và dùng danh xưng nữ giới “she”.

Đây chính là lý do sứ đồ Phao-lô viết dạy các tín đồ tại hội thánh Cô-rinh-tô rằng dù lương tâm một người tự bảo không có gì sai quấy, nhưng không vì vậy mà họ vô tội: Vì tôi chẳng thấy mình có điều gì đáng tội, nhưng tôi cũng không nhờ sự đó mà được xưng là công bình: Đấng xử đoán tôi, ấy là Chúa. (1 Cô-rinh-tô 4:4).

ĐẾN VỚI ĐẤNG THANH TẨY LƯƠNG TÂM

Sự im lặng hay tiếng khen tặng của lương tâm không phải là bằng chứng của một đời sống công chính, lương thiện. Đức Chúa Trời mới chính là Đấng xét đoán mọi người theo tiêu chuẩn Chúa định. Đối với người tin Chúa, tiếng lương tâm không thể thay thế cho tiếng Chúa dạy dỗ, nhắc nhở trong Kinh Thánh. Nền tảng đạo đức của tín đồ không phải là tiếng lương tâm nhưng là lời Kinh Thánh dạy. Đừng để tiếng lương tâm át đi tiếng Chúa.

Kinh Thánh còn có một lời hứa vô cùng quí báu cho những ai tiếp nhận Đức Chúa Giê-xu vào đời sống sẽ còn được Chúa thanh tẩy lương tâm. 13 Vì nếu huyết của dê đực và bò đực cùng tro bò cái tơ đem rảy trên người ô uế còn thánh hóa họ cho được thanh sạch về thân xác, 14 thì huyết Chúa Cứu Thế là Đấng nhờ Thánh Linh đời đời dâng hiến chính mình Ngài như một sinh tế không tì vết cho Đức Chúa Trời càng có hiệu lực muôn phần hơn, để thanh tẩy lương tâm chúng ta khỏi những công việc chết để phụng vụ Đức Chúa Trời hằng sống. (Hê-bơ-rơ 9:13-14 – BDM)

Chính Chúa Giê-xu, Đấng vô tội đã vì kẻ có tội chịu chết hầu hễ ai tin nhận Ngài sẽ được tha tội, trắng án không chỉ trước tòa án lương tâm, nhưng quan trọng hơn khi mọi đầu gối quì trước Ngài trong ngày phán xét cuối cùng. Cho nên hiện nay chẳng còn có sự đoán phạt nào cho những kẻ ở trong Đức Chúa Jêsus Christ. (Rô-ma 8:1)